Brief Description
अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१
मुष्ककस्नुग्वराद्वीपिपलाशधवशिंशिपाः|
गुल्ममेहाश्मरीपाण्डुमेदोर्शःकफशुक्रजित्||३२||
मुष्ककपलाशधवचित्रकमदनवृक्षकशिंशपावज्रवृक्षास्त्रिफला [१] चेति ||२०||
मुष्ककादिर्गणो ह्येष मेदोघ्नः शुक्रदोषहृत् |
मेहार्शःपाण्डुरोगाश्मशर्करानाशनः परः ||२१||
निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)
मुष्ककेत्यादि| मुष्ककः क्षारवृक्षः ‘मोखक’ इति लोके; पलाशः किंशुकः; धवः स्वनामप्रसिद्धः; चित्रकोऽपि स्वनाम्नैव प्रसिद्धः; मदनः पिण्डीतकः; वृक्षकः कुटजः; ‘मदनवृक्ष’ इत्यन्ये पठन्ति, मदनवृक्ष इत्यत्र वृक्षशब्दनिर्देशः फलप्रतिषेधार्थमिति व्याख्यानयन्ति; शिंशपा कृष्णसारा स्वनामख्याता; वज्रवृक्षः ‘सेहुण्ड’ इति लोके; त्रिफला हरीतक्यामलकबिभीतकानि||२०-२१||
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या
स०-मुष्कको-मोक्षकः| स्नुक्-गुडा उग्रकाण्डः| वरादीनां प्रोक्तानि नामानि| मुष्ककादिरेष गुल्मादिजित्|
आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या
आ० र०- मुष्ककादिगणमाह-मुष्ककेत्यादि| मुष्ककोमोक्षकः| द्वीपी-चित्रिकः|
Bellow Listed Drugs are Used for the treatment of Listed Diseases.
| Sankrith Name | Scientific Name | Hindi Name | English Name |
| मुष्कक फलम् | Schrebera swietenioides | बनपलास / मोखड़ी / मोखा कि फल - Banpalas / Mokhdi / Mokha ki Phal | Weaver's Beam Tree - Dried Fruit |
| मुष्कक त्वक् | Schrebera swietenioides | बनपलास / मोखड़ी / मोखा कि छाल - Banpalas / Mokhdi / Mokha ki Chaal | Weaver's Beam Tree - Bark |
| मुष्कक पत्रम् | Schrebera swietenioides | बनपलास / मोखड़ी / मोखा कि पत्ते - Banpalas / Mokhdi / Mokha ki Patte | Weaver's Beam Tree - Leaves |
| मुष्कक मूलम् | Schrebera swietenioides | बनपलास / मोखड़ी / मोखा कि जड - Banpalas / Mokhdi / Mokha ki Jad | Weaver's Beam Tree - Roots |
| पलाश त्वक् | Butea monosperma | धाक, कमरकस,पलाश के छाल | Flame of the Forest, Butea Gum, Bengal Kino - Bark |
| पलाश बीजम् | Butea monosperma | धाक, कमरकस,पलाश बीज | Flame of the Forest, Butea Gum, Bengal Kino - Seeds |
| पलाश पुष्पम् | Butea monosperma | तेसू फूल | Flame of the Forest, Butea Gum, Bengal Kino - Flowers |
| पलाश निर्यासम् | Butea monosperma | धाक, कमरकस,पलाश गोंद | Flame of the Forest, Butea Gum, Bengal Kino - Resin |
| धव | Anogeissus latifolia | धाव्डा | Axle-wood, Button tree, Ghatti tree |
| चित्रक | Plumbago indica / Plumbago zeylanica | रक्त / श्वेत चित्रक | Ceylon Leadwort, Leadwort. |
| मदन फलम् | Randia dumetorum | मैन फल | Common Emetic Nut |
| मदन फल पिप्पली अशुद्ध | Randia dumetorum | मैन फल की अशुद्ध बीज | Common Emetic Nut - Seeds impure |
| शुद्ध मदन फल पिप्पली चूर्णम् | Randia dumetorum | मैन फल की शुद्ध बीज | Common Emetic Nut - Seed purified |
| कुटज त्वक् | Holarrhena antidysenterica | कुटज के छाल | Easter tree, Ivory tree, Tellicherry Bark - Bark |
| इन्द्रयव | Holarrhena antidysenterica | इन्द्रजव - कडवा - Indrajav Kadva | Easter tree, Ivory tree, Tellicherry Bark - Seeds |
| शिंशपा त्वक् | Dalbergia sissoo | शीशम कि छाल - Shisham ki Chaal |
Sissoo, South Indian Redwood, Sissoo,blackwood-tree, Indian dalbergia, Indian rosewood, shisham - Bark |
| शिंशपा पत्रम् | Dalbergia sissoo | शीशम कि पत्ते - Shisham ki patte |
Sissoo, South Indian Redwood, Sissoo,blackwood-tree, Indian dalbergia, Indian rosewood, shisham - Leaves |
| शिंशपा मूलम् | Dalbergia sissoo | शीशम कि जड - Shisham ki jad |
Sissoo, South Indian Redwood, Sissoo,blackwood-tree, Indian dalbergia, Indian rosewood, shisham - Roots |
| शिंशपा सारम् | Dalbergia sissoo | शीशम कि सारकाष्ठ - Shisham ki saar |
Sissoo, South Indian Redwood, Sissoo,blackwood-tree, Indian dalbergia, Indian rosewood, shisham - Pithwood |
| स्नुही क्षीरम् | Euphorbia neriifolia | सेहुण्ड / सीज / थूहर की दूध - Sehund/ Sij / Thuhar ki doodh |
Holy Milk Hedge, Dog’s Tongue, five-tubercled spurge, hedge euphorbia, Indian spurge tree, milk spurge, oleander spurge -Latex |
| स्नुही मूलम् | Euphorbia neriifolia | सेहुण्ड / सीज / थूहर की जड - Sehund/ Sij / Thuhar ki Jad |
Holy Milk Hedge, Dog’s Tongue, |
| स्नुही पञ्चाङ्गम् | Euphorbia neriifolia | सेहुण्ड / सीज / थूहर की पंचांग - Sehund/ Sij / Thuhar ki Panchang |
Holy Milk Hedge, Dog’s Tongue, |
| स्नुही पत्रम् | Euphorbia neriifolia | सेहुण्ड / सीज / थूहर की पत्ते - Sehund/ Sij / Thuhar ki patte |
Holy Milk Hedge, Dog’s Tongue, |
| हरीतकी फल त्वक् | Terminalia chebula | हरड फल छिल्का - Haradphala Chilka | ChebulicMyrobalan, Black Myrobalan - Dried Fruit rind |
| हरीतकी फलम् | Terminalia chebula | हरड फल - Harad Phala | ChebulicMyrobalan, Black Myrobalan - Dried Fruit |
| विभीतकी फलत्वक् | Terminalia bellirica | बेहेडा फल छिल्का - Beheda Phala Chilkaa | Belleric Myrobalan,Bastard Myrobalan - Dried Fruit rind |
| विभीतकी फलम् | Terminalia bellirica | बेहेडा फल - Beheda Phala | Belleric Myrobalan,Bastard Myrobalan - Dried Fruit |
| आमलकी फलत्वक् | Emblica officinalis | आंवला का छिल्का - Avla Chilka | Emblic, Indian gooseberry - Dried Fruit Rind |
| आमलकी फलम् | Emblica officinalis | आंवला का साबूत - Avla sabut | Emblic, Indian gooseberry - Dried Fruit |
| मेदोरोगम् - Medorogam |
Diseases associated with altered fat metabolism |
| शुक्रदोषहर - Shukradoshahara |
Pharmacological action which cures diseases of Semen |
| प्रमेह - Prameha |
Diseases with altered - Micturition habits and urine contents |
| अर्शस् - Arshas |
Diseases with swellings and tumours at Anal canal |
| पाण्डुरोगम् - Pandurogam |
Disease spectrum with Altered colour complexion and Stamina of the body |
| अश्मरी - Ashmari |
Diseases Spectrum of Obstructive nephropathies by larger Stones |
| शर्कर - Sharkara |
Diseases Spectrum of Obstructive nephropathies by Small Stones |
| क्रिमि रोगम् - Krimirogam | Diseases of Worm or insect infestation |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 2 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 3 | अश्मरि - Ashmari - Diseases with Nephrolithiasis / Renal Calculi | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 4 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 5 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 6 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 7 | शुक्रदोषम् - Shukradosham - Disease spectrum which affects quality and quantity of semen | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 8 | शर्कर (Ashmari) | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 9 | मेदोदर (Medodar, Fatty abdomen) | मुष्ककादि गणम् - Mushkakadi Ganam | अ.सं.सू.१६/१७ , अ.हृ.सू.१५/३२, सु.सू.३८/२१ | |||
| 10 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | कफघ्न / कफ संशमन गणम् - Kaphaghna / Kapha samshamana Ganam | अ.सं.सू.१५/७ , अ.हृ.सू.१४/१ , सु.सू.३८/९ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|