अ.सं.सू.१५/७ , अ.हृ.सू.१४/१ , सु.सू.३८/९

आरग्वधादिरर्कादि र्मुष्ककाद्योऽसनादिकः|
सुरसादिः समुस्तादि र्वत्सकादिर्बलासजित्||७||

शीतशिव शतपुष्पा सरल सुरदारु रास्नेन्गुदी सातला सुमनः काकादनी लाङ्गलिका हस्तिकर्ण मुञ्जात लामज्जक प्रभृतीन्यानि च रूक्ष्णोष्णवीर्याण्यारग्वधादिरसनादिरर्कादिः सुरसादिर्मुष्ककादिर्वत्सकार्मुस्तादिः शीतघ्नश्च महाकषायो वल्लीकण्टकपञ्चमूले च श्लेष्मशमनानीति||१||

कालेयकागुरु तिलपर्णी कुष्ठ हरिद्रा शीतशिव शतपुष्पा सरला रास्ना प्रकीर्योदकीर्येङ्गुदी सुमना काकादनी लाङ्गलकी हस्तिकर्ण मुञ्जातक लामज्जक प्रभृतीनि वल्लीकण्टकपञ्चमूल्यौ पिप्पल्यादि र्बृहत्यादि र्मुष्ककादि र्वचादिः सुरसादि रारग्वधादिरिति समासेन श्लेष्मसंशमनो वर्गः ||९||

निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)

कफसंशमनं निर्दिशन्नाह- कालेयकेत्यादि| कालेयकः कृष्णवर्णचन्दनविशेषो ‘मलयाद्रिचन्दनम्’ इति लोके; तिलपर्णी हुलहुलः; शीतशिवं

कर्पूरं, शतपुष्पाभेदमेके, गवेधुकेत्यपरे; सरला त्रिवृत्; प्रकीर्या कण्टकी विटपकरञ्जः; उदकीर्या चिरबिल्वः; इङ्गुदी इङ्गुकः,

‘पुत्रञ्जीवक’ इत्यन्ये; सुमना जाती; काकादनी हिंस्रा; लाङ्गलकी कलिकारिका; हस्तिकर्णो गजकर्णाकारैकपत्रः, ‘भूपलाश’ इति लोके,

रक्तैरण्ड इत्यन्ये; मुञ्जातकः; स्वनामख्यातः स्वल्पकन्द उत्तरापथे; लामज्जकमुशीरभेदः| केषाञ्चिदत्र पिप्पल्यादिवचादिपठितानां

पुनर्वचनं विशेषेण कफसंशमनत्वदर्शनार्थं; मुञ्जातकस्य [१] वातपित्तहरत्वेऽपि श्लेष्महरत्वेन प्रायस्त्रिदोषहरत्वं दर्शयन्ति|

प्रभृतिग्रहणादनुक्तकटुतिक्तकषायाणामुपसंहारः| समासेनेति विस्तरेण त्वन्नपानादौ तथा तेजोऽनिलाकाशगुणभूयिष्ठमनुक्तमपि द्रव्यं कफसंशमनमिति||९||

शशिलेखा व्याख्या 

शीतशिवाद्यन्यानि च रूक्ष्णोष्णवीर्याणि आरग्वधासनार्कसुरसमुष्ककवत्सकमुस्तादिगणसप्तकं शीतघ्नश्च महाकषायो बल्याख्यं पञ्चमूलं कण्टकाख्यं चेति श्लेष्मप्रशमनानि||१२||

सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या 

स०-आरग्वधाद्यादयो गणाः सप्तैते बलासं-श्लेष्मणं जयन्ति|

आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या 

आ० र०- श्लेष्मन्धगणमाह-आरग्वधादिरिति| एते सत्पगणा वक्ष्यमाणाः| अतापि पुनक्तानि द्विगुणानि| सङ्ग्रहे तु (सू. अ. १४) - "शीतशिवशतपुष्पासरलसुरदारुरास्नेङ्ग्रुदीसातलसुमनःकाकादनीलाङ्गलिकाहस्तिकर्णमुञ्जातलामज्जकप्रभृतीन्यारग्वाधादिरसनादिरर्कादिः सुरसादिर्मुष्ककादिर्वत्सकादिर्मुस्तादिः शीतन्धो महाकषायो वल्लीकण्टकपञ्चमूले चेति श्लेष्मप्रशमनानीति||" इति|

Bellow Tabulated drugs are used for the cure of Kapha diseases.