Brief Description
Combination of plants which are used for the treatment of Ama, Kapha, medodosha, Adhyavata and to depurate breast milk.
अ.सं.१५/३५-३६
वचाजलददेवाह्व नागरातिविषाभयाः। हरिद्राद्वययष्ट्याह्नकलशीकुटजोद्भवाः ।।3 511
वचाहरिद्रादिगणावामातीसारनाशनौ । मेदःकफाढ्यपवनस्तन्यदोषनिबर्हणौ ।।3 6॥
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या ( कृत)
स०-वचा-गोलोमी| जलदः-अम्बुधरः| देवाह्वं-किलिमम्| नागरं-विश्वम्| अतिविषा-भङ्गुरा| अभया-अमृता| हरिद्राद्वयं-एका पिण्डा, अपरा पचम्पचा दारुहरिद्रा| यष्ट्याह्वं-क्लीतिका| कलशी-पृश्निपर्णी| कुटजोद्भवाः-इन्द्रयवाः| एतौ वचादिहरिद्रादिगणावामातीसारघ्नौ मेदःकफादिहरौ च|
आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या ( कृत)
आ० र०- वचाहरिद्रादिगणावाह-वचेत्यादि, हरिद्राद्वयेत्यादि| कलशी-पृश्र्निपर्णी| कटजोद्भवः-इन्द्रयवः| आढ्यपवनः-ऊरुस्तम्भः|
Vacha (Acmorus calamus), 2. jalada/musta (Cyperus rotundus), 3. devahva/devadaru
(Cedrus deodara), 4. nagara / Shunthi (Zingiber officinale), 5. Ativisha (Aconitum
heterophyllum), 6. abhaya/haritaki (Terminalia chebula), 7. haridra dvaya-(a) haridra
(Curcuma longa), (b) daru haridra (Berberis aristata), 8. Yashtimadhu (Glycyrrhiza
glabra), 9. Kalasi (Prisniparni) (Uraria picta), 10. kutaja / indrayava (Holarrhina
antidysenterica).
सु.सं.सू.३८/ २६-२८
वचामुस्तातिविषाभयाभद्रदारूणि नागकेशरं चेति ||२६||
हरिद्रादारुहरिद्राकलशीकुटजबीजानि मधुकं चेति ||२७||
एतौ वचाहरिद्रादी गणौ स्तन्यविशोधनौ |
आमातिसारशमनौ विशेषाद्दोषपाचनौ ||२८||
निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)
वचेत्यादि| भद्रदारु देवदारु| कलशी पृश्निपर्णी| दोषपाचनाविति आमसंसृष्टानां दोषाणां पाचनौ||२६-२८||
Vacha (Acmorus calamus), 2. jalada/musta (Cyperus rotundus), 3. devahva/devadaru
(Cedrus deodara), 4. nagara / Shunthi (Zingiber officinale), 5. Ativisha (Aconitum
heterophyllum), 6. abhaya/haritaki (Terminalia chebula), 7. haridra dvaya-(a) haridra
(Curcuma longa), (b) daru haridra (Berberis aristata), 8. Yashtimadhu (Glycyrrhiza
glabra), 9. Kalasi (Prisniparni) (Uraria picta), 10. kutaja / indrayava (Holarrhina
antidysenterica), 11. Nagakesara (Messua Ferra)
Uses:
Indicated in amatisara, medo roga, kapha roga, gout, disorders of the breast milk and used as Doshapachana.
| Sankrith Name | Latin Name | Hindi Name | English Name |
| वचा मूलम् - Vacha Mulam | Acorus calamus | बच की जड - Bach ki Jad | Sweet flag - Roots |
| मुस्ता कन्दम् - Musta Kandam | Cyperus rotundus | नागरमोथा की जड - Musta ki Jad | Nut Grass - Tubers |
| देवदारु काष्ठ - Devadaru Kashtham | Cedrus deodara | देवदार लकडी - Devadar Lakdi | Himalayan Cedar, Deodar - Logs |
| नागर / शुण्ठी मूलम् - Nagara / Shunthi Mulam | Zingiber officinale | सोंठ - Sonth | Ginger - Dry Tubers |
| अतिविषा मूलम् - Ativisha Mualm | Aconitum heterophyllum | अतीस मूल - Atees Mul | Atis - Root |
| हरीतकी फल त्वक् - Haritaki Phala Tvak | Terminalia chebula | हरड फल छिल्का - Haradphala Chilka | Chebulic Myrobalan, Black Myrobalan - Dried Fruit rind |
| हरीतकी फलम् - Haritaki Phalam | Terminalia chebula | हरड फल - Harad Phala | Chebulic Myrobalan, Black Myrobalan - Dried Fruit |
| हरिद्रा मूलम् - Haridra Mulam | Curcuma longa | हल्दी - Haldi | Turmeric Roots |
| दारुहरिद्रा मूलम् - 1 - Daruharidra Mulam -1 | Berberis aristata | दार्वी / दारुहल्दी की जड - 1 - Darvi / Daruhaldi ki Jad - 1 | Indian Barberry Roots - 1 |
| दारुहरिद्रा मूलम् - 2 - Daruharidra Mulam -2 | Coscinium fenestratum | कालीयक की जड - Kaliyak ki Jad | False Calumba Roots |
| दारुहरिद्रा काण्डकाष्ठम् - 1 - Daruharidra Kanda Kashtham - 1 | Berberis aristata | दार्वी / दारुहल्दी की काण्ड - 1 - Darvi / Daruhaldi ki Kanda - 1 | Indian Barberry - Stem Cuttings |
| दारुहरिद्रा काण्डकाष्ठम् - 2 - Daruharidra Kanda Kashtham - 2 | Coscinium fenestratum | कालीयक की काण्ड - Kaliyak ki Kand | False Calumba - Stem Cuttings |
| यष्टिमधु काण्डम् - Yashtimadhu Kandam | Glycyrrhiza glabra | मुल्हेटी कि काण्डभाग - Mulheti Ka Kandabhag | Licorice / Liquorice - Stem Cuttings |
| पृष्णपर्णी पञ्चाङ्गम् - Prushnaparni Panchangam | Uraria picta | पिठवन / दब्र पंचांग - Pithavana / dabra Panchang | Dabra - Whole Plant Cuttings |
| इन्द्रयव - Indrayava | Holarrhena antidysenterica | इन्द्रजव - कडवा - Indrajav Kadva | Easter tree, Ivory tree, Tellicherry Bark - Seeds |
| नागपुष्पम् - Nagapushpam | Mesua ferrea | नागकेसर की फूल - Nagakesar ki Phool | Iron-wood / Mesu - Flowers |
| नागपुष्प केसरम् - Nagapushpam Kesaram | Mesua ferrea | नागकेसर की केसर - Nagakesar ki Kesar | Iron-wood / Mesu - Stamens |
| Samskruta Name | Description |
| स्तन्यशोधन - Stanya Shodhana | Pharmacological action which depurate Breastmilk |
| स्तन्यरोगहर - Stanyarogahara | Pharmacological action which cures diseases associated with breastmilk |
| दोषपाचनम् - Doshapachanam | Pharmacological action where Amaavastha of the Dosha are brought back to Niramavastha |
| मेदोरोगम् - Medorogam | Diseases associated with altered fat metabolism |
| कफज रोगम् - Kaphaja Rogam | Diseases of Kafa - Disease spectrum with altered bodily secretions, decreased BMR, obstructive nature, altered metabolism, |
| वातरक्तम् / आढ्यरोगम् - Vataraktam / Adhyarogam | Disease spectrum of autoimmune / metabolic / Vascular diseases involving Connective tissues, Vascular tissues. |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | स्तन्यशोधन / स्तन्य दोषहर - Stanya Shodhana / Stanya Doshahara - Breast milk Purifier | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 2 | आमातिसारम् (Amatisaram - Diarrhea due to Indigestion) | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 3 | दोष पाचनम् - Dosha Pachanam | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 4 | मेदज व्य़ाधि (Medaja vyadhi, diseases associat | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 5 | कफज व्याधि (Diseases associated with Kapha) | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 6 | ऊरुस्तम्भ (Urustambha, Paraparesis | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६,सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 7 | कफमेदामवातज व्याधि (Kaphamedamavataja vyadhi) | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६, सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 8 | कफमेदज व्याधि (Kaphamedaja Vyadhi) | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६, सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 9 | मेदोवृद्धि (Medovruddhi - Inguianal Hernia with omentum as hernial sac content) | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६, सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 10 | मेदोरोग (Medoroga, Diseases associated with F | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६, सु.सं.सू.३८/ २६-२८ | ||
| 11 | कफमेदावृत वातम् - Kaphamedavruta Vatam | वचाहरिद्रादि गणम् - Vachaharidradi Ganam | बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms | अ.सं.१५/३५-३६, सु.सं.सू.३८/ २६-२८ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|