Brief Description
शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११
तुषोदकं यवैरामैः सतुषैः शकलीकृतैः ॥ यवैरुदकसहितैः सन्धानवर्गोक्तत्वात् ॥
तुषाम्बु सन्धितं ज्ञेयमामैर्विदलितैर्यवैः । यवैस्तु निस्तुषैः पक्वैः सौवीरं सन्धितं तदुच्यते ॥
आमैः विदलितैः खण्डितै ईदृशीर्यावत् सन्धानं क्रियते तत् तुषाम्बु कथितं ॥
तुषाम्बु दीपनं हृद्यं पाण्डुक्रिमिगदापहम् | तीक्ष्णोष्णं पाचनं पित्तरक्तकृद्बस्तिशूलनुत् ||६||
तुषाम्बु दीपनं हृद्यं हृत्पाण्डुकृमिरोगनुत् ||९६||
यव को खण्डित करके पानी के साथ सन्धान करके बनायी हुवी द्रव को तुषोदक कहते है । तुषांबु अग्नि दीपक, हृद्य,तीक्ष्ण,उष्ण,पाचन, पित्त और रक्त को बढानेवाला है और पाण्डुरोग, क्रिमिरोग तथा वस्तिशूल मे प्रयुक्त होता है ॥
Fermented product produced by fermenting the broaken whole barley is called as tushodaka. Tushambu used therepautically in Panduroga, Krimiroga and Vastishula. It has quality of dipana,Hrudya,tIkshna, Ushna, Pachana, pitta and rakta vruddhikara.
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | हृद्यम् - Hrudyam - Cardiotonic Action - Cardiotonic are drugs used to increase the efficiency and improve the contraction of the heart muscle, which leads to improved blood flow to all tissues of the body. | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 2 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 3 | पाचन / आमपाचनम् - Pachanam / Amapachanam) | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 4 | तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 5 | उष्ण वीर्य द्रव्याणि - Ushna Virya Drvyani - Drugs having hot potency | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 6 | उष्ण गुणम् (Ushna Gunam - Drug action which imparts heat) | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 7 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 8 | क्रिमि रोग (Krimi roga) | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 9 | पित्तकरम् - Pittakaram | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 10 | रक्तकरम् - Raktakara | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 11 | वस्ति शूलम् - Vastishulam - Disease spectrum with pain in urinary System | तुषोदकम् - Tushodakam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | शा.म.१०/११, भा.प्र.नि.२१/११ | ||
| 12 | उष्णाभिप्रायी ज्वरम् / शीतज्वरम् - Ushnabhiprayi Jvaram / Sheeta Jvaram - Fever with cold intolerance and desire to have hot things | अगर्वादि तैल - Agarvadi Tailam | सन्धान कल्पना - Sandhana Kalpana - Fermented Products | च.चि.3/267 |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|