Brief Description
(रसे. सा. सं. । ज्वरा.)
विशुद्धं गगनं ग्राह्यं दिकर्षं शुद्धगन्धकम् । तोलकं तोलकार्धञ्च हिंगुलोत्थरसन्तथा ।।
कर्पूरं केशरं मांसी तेजपत्रं लवङ्गकम् ।। जातीकोषफलञ्चैव सूक्ष्मैला करिपिप्पली ॥
कुष्ठं तालीशपत्रञ्च धातकी चोचमुस्तकम् । हरीतकी मरीचञ्च शृङ्गवेरं विभीतकम् ॥
पिप्पल्यामलकञ्चैव शाणभागं विचूर्णितम् ।सर्वमेकीकृतं पिष्ट्वा वटीं कुर्य्याद्विगुञ्जिकाम् ॥
भक्षयेत्पर्णखण्डेन मधुना सितयापि वा। रोगं ज्ञात्वानुपानं च प्रातःकुर्याद्विचक्षणः ॥
हन्ति मन्दानलान्सर्वानामदोषं विसूचिकाम् । पित्तश्लेष्मभवं रोगं वातश्लेष्मभवन्तथा ॥
आनाहं मूत्रकृच्छं च संग्रहग्रहणीं वमिम् । अम्लपित्तं शीतपित्तं रक्तपितं विशेषतः ॥
चिरज्वरं पित्तभवं धातुस्थं विषमज्वरम् । कासं पञ्चविधं हन्ति कामलां पाण्डुमेव च ॥
सर्वलोकहितार्थाय शिवेन कथितः पुरा । सर्वतोभद्रनामायं रसः साक्षान्महेश्वरः ॥
अभ्रक-भस्म २॥ तोले, शुद्ध गन्धक १॥ तोला, हिंगुलोत्त्थ पारद ७ माशे तथा कपूर,
केसर, जटामांसी, तेजपात, लौंग, जावत्री, जाय फल, छोटी इलायची, गजपीपल, कूठ, तालीस पत्र, धायके फूल, दालचीनी, नागरमोथा, हरडा, काली मिर्च, सोंठ, बहेड़ा, पीपल और आमला; इनका चूर्ण ३ माशे ले कर प्रथम पारे गन्धककी कज्जली बनावें और फिर उसमें अन्य औषध का चूर्ण मिला कर सबको पानीके साथ खरल करके २-२ रत्तोको गोलियां बना लें।
इनमें से एक एक गोली पानके साथ अथवा शहद या मिश्री आदि रोगोचित अनुपानके साथ प्रातःकाल सेवन करनेसे अग्निमांद्य, आमदोष, विसूचिका, पित्तकफज रोग, वातकफज रोग, अफारा, मूत्रकृच्छ्र, संग्रहणी, वमन, अम्लपित्त, शीतपित्त, रक्तपित्त, पित्तज जीर्णज्वर, धातुगत विषम ज्वर, पांच प्रकारको कास, कामला और पाण्डुका नाश होता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 2 | आमज व्याधि (Disease associated with Ama) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 3 | विसूचिका - Visuchika - Disease spectrum with vomiting and diarrhea | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 4 | वातकफज व्याधि (Vata kaphaja vyadhi) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 5 | मूत्रकृच्छ्र - Mutra kruchra - Disease spectrum of dysuria, oliguria | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 6 | आनाहः / विष्टंम्भ - Anaha - Disease spectrum of Abdominal distention associated with stoppage of excretion of Urine, Feces and flatus | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 7 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 8 | अम्लपित्तम् (Amlapitta, Disease spectrum with indigestion, weakness, nausea, pain at the chest, drooling, sour bitter belching, abdominal distension, Burning sensation in chest - throat, aneroxia, - GERD, Achalasia, hiatus hernia, Barretts esophagus, cance | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 9 | संग्रहणी (Samgrahani ) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 10 | शीतपित्तम् - Shitapittam - Diseases spectrum with urticarial rashes, itching, burning, edema, vomiting - Urticaria, Hypersensitivity reactions | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 11 | रक्तपित्तम् (Raktapittam, Disease spectrum with uncontrolled bleeding from the body- Bleeding diathesis) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 12 | जीर्ण ज्वरम् - Jirna jvaram - Spectrum of diseases with fever more than 12 days | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 13 | धातुगत ज्वरम् (Dhatugata jvaram) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 14 | विषम ज्वर (Vishama jvara) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 15 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 16 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 17 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. | |||
| 18 | पित्तज ज्वर (Pittaja Jvara) | सर्वतोभद्ररसः -1 (Sarvatohadra Rasa -1) | रसे. सा. सं. । ज्वरा. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|