Brief Description
(भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०;
र. का. थे. । कुष्ठा.)
सिन्दूरं चन्दनं मांसी विडङ्गं रजनीद्वयम् । प्रियङ्गुं पद्मकं कुष्ठं मञ्जिष्ठां खदिरं वचाम् ॥
जात्यर्कं त्रिवृता निम्बकरञ्जं विषमेव च । कृष्णवेत्रकलोध्रञ्च प्रपुन्नाटञ्च संहरेत् ।।
श्लक्ष्णपिष्टानि सर्वाणि योजयेत्तैलमात्रया । अभ्यङ्गेन प्रयुञ्जीत सर्वकुष्ठविनाशनम् ॥
पामाविचर्चिकाकण्डूविसर्पादिहितं मतम् । रक्तपित्तोत्थितान् हन्ति रोगानेवं विधान् बहून्।।
सिन्दूराद्यमिदं तैलमश्विभ्यां निर्मितं पुरा ॥
कल्क--सिन्दूर, सफेद चन्दन, जटामांसी, वायबिडंग, हल्दी, दारुहल्दी, फूलप्रियङ्गु, पद्मक, कूठ, मजीठ, खैरसार, बच, जावत्री, आककी जड़, निसोत, नीमकी छाल, करञ्ज, बछनाग, कालाबेत, लोध और पंवाड़ समान भाग मिश्रित २० तोले ले कर सबको एकत्र पीस लें।
२ सेर सरसेकि तेल में यह कल्क और ८ सेर पानी मिला कर मन्दाग्नि पर पकायें । जब पानी जल जाय तो तेलको छान लें।
इस तेलकी मालिशसे साधारणतः समस्त कुष्ठ और विशेषतः पामा, विचर्चिका (खुजली),
१ पाठान्तरके अनुसार काला चीता. खाज, विसर्प और रक्तपित्त जनित इसी प्रकारके अनेक रोग नष्ट होते हैं।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | कुष्ठम् - Kushtha | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; | |||
| 2 | पामा (Pama, White/dull white/yellowish black | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; | |||
| 3 | विचर्चिका (Vicharchika, Skin disease characte | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; | |||
| 4 | विसर्पम् - Visarpam - Disease spectrum which spreads fast internally and externally, in the form of boils, tumors, infection and inflammation including Cancers, sepsis, Gangrene, infections | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; | |||
| 5 | कण्डू (Kanudu) | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; | |||
| 6 | रक्तपित्तम् (Raktapittam, Disease spectrum with uncontrolled bleeding from the body- Bleeding diathesis) | सिन्दूराद्यतेलम् -1 (Sinduradya Tailam-1) | (भै. र. । कुष्ठा. ; ग. नि. । कुष्ठा. ३६; ब. से. ; ए. मा. ; च. द. ; . नि. र. । कुन यो. चि. म. अ. ६; यो. त. । त. ६३ वृ. यो. त. । त. १२०; |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|