Brief Description
(र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रसे. सा. सं. ; भै. र. र. रा. सु.। कासा.)
शुद्धं कृष्णाभ्रचूर्णं द्विपलपरिमितं शाणमानं यदन्यत् ।
कर्पूरं जातिकोषं सजलमिभकणा तेजपत्रं लवाम् ॥
मांसीतालीसमोचं गजकुसुमगदं धातकी चेति तुल्यम् ।
पथ्या धात्री विभीतं त्रिकटुरथ पृथक् त्वर्धशाणं द्विशाणम् ॥
एलाजातीफलाख्यं क्षितितलविधिना शुद्धगंधस्य कोलम् ।
कोलार्धं पारदस्य प्रतिपदविहितं पिष्टमेकत्र मिश्रम् ॥
पानीयेनैव कार्याः परिणतचणक स्विन्नतुल्याश्च वट्यः।
प्रात: खाद्याच्चतस्रस्तदनु च कियत् शृङ्गवेरं सपर्णम् ॥
पानीयं पीतमन्ते ध्रुवमपहरति क्षिप्रमेतान्विकारान् ।
कोष्ठे दुष्टाग्निजातान् ज्वरमुदररुजो राजयक्ष्म क्षयं च ॥
कासं श्वासं सशोथं नयनपरिभवं मेहमेदोविकारान् ।
छर्दिं शूलाम्लपित्तं गरगरलगदान् पीनसं प्लीहरोगान् ॥
हन्यादामाशयोत्थान् कफपवनकृतान् पित्तरोगानशेषान् ।
बल्यो वृष्यश्च योगस्तरुणतरकरः सर्वरोगेषु शस्तः ॥
पथ्यं मांसैश्च यूपः घृतपरिलुलितैः गव्यदुग्धैश्च भूयः।
भोज्यं मिष्टं यथेच्छ ललितललनया दीयमानं मुदा यत् ॥
शृङ्गाराभ्रेण कामी युवतिजनशता भोगयोगादतुष्टः
वर्ज्यं शाकाम्लमादौ दिनकतिचिदथ स्वेच्छया भोज्यमन्यत् ॥
क्रीडामोदप्रमुग्धः सपदि शुभवया योगराजं निषेव्य ।
गच्छेद्भूयोऽथ भूयः किमपरमधिकं भेषजं नास्ततोऽन्यत् ॥
कृष्णाभ्रक भस्म १० तोले तथा कपूर, जावित्री, सुगन्धबाला, गजपीपल, तेजपात, लौंग, जटामांसी, तालीसपत्र, मोचरस, नागकेसर, कूठ और धायके फूल ३६-३। माशे एवं हर, आमला, बहेड़ा, सेांठ, मिर्च और पीपल १५-१५ रत्ती; इलायचीके बीज और जायफल ७॥ माशे; शुद्ध गन्धक ७॥ माशे और पारा ३॥। माशे लेकर प्रथम पारे गन्धककी कजली बनावें और फिर उसमें अन्य ओषधियोंका चूर्ण मिला कर पानीके साथ घोट कर उबले हुवे चनोंके बराबर गोलियां बना लें।
मात्रा-४ गोली ।
इसे प्रातःकाल अद्रकके रस और पानके साथ खा कर ऊपरसे थोड़ा पानी पीना चाहिये।
इसके सेवनसे अग्निमांद्य, ज्वर, उदररोग, राजयक्ष्मा, क्षय, कास, श्वास, शोथ, नेत्ररोग, प्रमेह, मेदो विकार, छर्दि, शूल, अम्लपित्त, विष, पीनस, प्लीहा, आमाशयके रोग, कफ और वायुके रोग और पित्त रोग नष्ट होते हैं। यह रस बल्य, वृष्य, यौवनदाता और सर्व रोग नाशक है। इसे सेवन करने वाले कामी पुरुषोंकी स्त्री सम्भोग-शक्ति शान्त नहीं होती। इसके सेवन काल में घृतयुक्त पथ्याहार, गोदुग्ध, मुद्गयूष और (मांसाहारियों के लिये) मांस रसके साथ खाना चाहिये । तथा इच्छानुसार मिष्टान्न खाना चाहिये । कुछ दिनों तक शाक
और अम्ल पदार्थीको छोड़कर इसी प्रकार पथ्य पालन करना चाहिये और फिर इच्छानुसार आहार करना चाहिये।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 2 | उदर रोगम् - Udara Rogam - Diseases with abdominal Distention due to Various Causes | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 3 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 4 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 5 | धातुक्षयम् - Dhatukshayam - Spectrum of diseases associated with Cachexia or loss of muscle mass | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 6 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 7 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 8 | शोथम् (Shotham , Inflammatory Edema) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 9 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 10 | मेदज व्य़ाधि (Medaja vyadhi, diseases associat | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 11 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 12 | नेत्ररोग (Netraroga, Eye diseases) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 13 | अम्लपित्तम् (Amlapitta, Disease spectrum with indigestion, weakness, nausea, pain at the chest, drooling, sour bitter belching, abdominal distension, Burning sensation in chest - throat, aneroxia, - GERD, Achalasia, hiatus hernia, Barretts esophagus, cance | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 14 | शूल (Shula) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 15 | विष (Visha) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 16 | गरविष - Garavisham - Slow poisoning | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 17 | प्लीह रोगम् / प्लीहोदरम् / प्लीह वृद्धिः - Pliha Rogam / Pleehodaram / Pleeha Vruddhi - Disease spectrum with enlarged spleen | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 18 | पीनस /अपीनस - Pinasa/Apinasa | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 19 | वातकफज व्याधि (Vata kaphaja vyadhi) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 20 | अतिस्निग्धम् - Atisnigdham - Excessively unctuous / Excessive adiposity | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 21 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 22 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 23 | पित्तज व्याधि (Pittaja vyadhi, Diseases of pitta) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 24 | सकल रोगहरम् / सर्व रोगहरम् - Sakala Rogaharam / Sarva Rogaharam - Drug that can be prescribed for every disease | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 25 | अतिवृष्य /वाजिकरण ( Ativrushya/Vajikarana) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 26 | आमशयोत्थ व्याधि (Amashayottha vyadhi - Diseases produced in Amashaya) | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस | |||
| 27 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | शृङ्गाराभ्र रस (Shrungarabhra Rasa) | र. चं. । कासा. ; धन्व. र. र. । वाजीकरणा. ; रस |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|
