Brief Description
(ग. नि. । तैला. २)
शतावरीरसप्रस्थं क्षीरप्रस्थं तथैव च ।
शतपुष्पा देवदारु मांसी शैलेयकं बला॥
चन्दनं तगरं कुष्ठमेला सांशुमती तथा।
एतैः कर्षसमैः भागैस्तैलप्रस्थं विपाचयेत् ।।
कुष्ठवामनपङ्गूनां बधिरव्यङ्गकुष्ठिनाम् ।।
वायुना भग्नदेहानां येऽवसीदन्ति मैथुने ॥
जराजर्जरदेहानां वर्ध्मार्तमुखशोषिणाम्।
त्वग्गताश्चापि ये वाता: सिरास्नायुगताश्च ये ॥
सर्वास्तान्नाशयत्याशु तैलं नास्त्यत्र संशयः ।
नारायणमिदं नाम्ना विष्णुना समुदाहृतम् ॥
दशाङ्गमिति विख्यातं न क्वचित्प्रतिहन्यते ॥
शतावरका रस २ से, दूध २ सेर, तथा निम्न लिखित कल्क और २ सेर तैल एकत्र मिलाकर पकावें । जब पानी जल जाय तो तेलको छान लें।
कल्क-सोया, देवदारु, जटामांसी, छारछरीला, खरैटोकी जड़, सफेद चन्दन, तगर, कूठ, इलायची और शालपर्णी १-१ तोला ले कर सबको एकत्र पानीके साथ पीस लें।
यह तैल कुष्ठ, वामनता, पङ्गुता, बधिरता, व्यंग, वायु और मैथुन शक्तिकी कमीको नष्ट करता है । यह वृद्धोंके क्षीण शरीरको पुष्ट करता है। वर्ध्म , मुखशोष, त्वग्गत वातविकार, एवं शिरा और स्नायु गत वायु इसके सेवनसे शीघ्र ही नष्ट हो जाते हैं।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | कुब्जता / कौब्ज्यता - Kubjata / koubjyata - Spectrum of diseases with kyphosis , altered articulations of vertebral column joints | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 2 | कुष्ठम् - Kushtha | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 3 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 4 | बाधिर्य (Badhirya, Deafness) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 5 | व्यङ्गः (Vyanga, Blackish discoloration of face, melasma) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 6 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 7 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 8 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 9 | वृद्धाप्य औषधम् (Vruddhapya Oushadham - Geriatric Medicine) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 10 | वृद्धि रोग/ब्रध्न रोग / वङ्क्षणानाह - Vruddhi Roga / Bradna roga / Vankshanaha - Disease spectrum with swellings at Groin and pubic area | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 11 | मुखशोषम् - Mukhashosha - Atrophy of facial muscles | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 12 | त्वक् गतवातम् (Tvak gatavatam) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 13 | स्नायुगत वातम् - Snayugata vatam - Disease spectrum of neuromuscular diseases with paresis, paralysis, spasms, deformities , radicular pain, Involuntary movements | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ | |||
| 14 | सिरागत वात (Siragata vata) | दशाङ्ग नारायण तैलम् (Dashanaga Narayana Tailam) | ग. नि. । तैला. २ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|