Brief Description
(र. र. । वाता.)
मूलञ्चैवाश्वगन्धाया गृहीत्वा खण्डशः शतम् ।
पश्चाशत् पलमानन्तु जलद्रोणे विपाचयेत् ।।
पादशेषे हरेत्क्वाथं क्वाथांशं तिलतैलकम् ।
तैलाच्चतुर्गुणं क्षीरं गव्यं वा माहिषन्तथा ।
शतपुष्पा कणा चैला कुष्ठञ्च कण्टकारिका ।
शुण्ठी यष्टी देवदारु शालपर्णी पुनर्नवा ॥
मञ्जिष्ठा पत्रकं रास्ना वचा पुष्करमूलकम् ।
यवानी भूतिकं मांसी निर्गुण्डी पयस्या बला ॥
वह्निगोक्षुरकश्चैव मृणालं बहुपुत्रिका ।
प्रतिकर्षमिदं योज्यं सर्वमेकत्र पाचयेत् ।।
तेलशेषं समुद्धृत्य सिद्धं वातकुलान्तकम् ।
अभ्यङ्गे योजयेत् पाने नस्यकर्मणि सर्वदा ॥
भग्नानां खञ्जपङ्गूनां शान्तिमाप्नोति नान्यथा।।
क्वाथ-३ सेर १० तोले असगन्धको कूट कर ३२ सेर पानीमें पकावें और ८ सेर शेष रहने पर छान लें।
कल्क--सोया, पीपल, इलायची, कूट, कटेली, सोंठ, मुलैठी, देवदारु, शालपर्णी, पुनर्नवा ( बिसखपरा ), मजीठ, तेजपात, रास्ना, वच, पोखरमूल, अजवायन, कायफल, जटामांसी, संभालू, क्षीरकाकोली, खैरटी, चीता, गोखरु, कमलनाल
और शतावर १-१तोला ले कर सबको एकत्र पीस लें।२ सेर तिलके तेलमें उपरोक्त क्वाथ तथा ८ सेर गाय या भैंसका दूध और कल्क मिला कर मन्दाग्नि पर पकायें । जब जलांश शुष्क हो जाय तो तेलको छान लें।
इसकी मालिश करने या नस्य लेने अथवा इसके पीनेसे भग्न, खञ्ज और पङ्गुता आदि वात रोगोंका नाश होता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | वातरोगम् /मरुत् रोगम् - Vata Rogam / Marut rogam - Disease spectrum of Movement diseases involving Musculoskeletal and Nervous System | वातकुलान्तक तैलम् (Vatakulantaka Tailam) | र. र. । वातव्याधि | |||
| 2 | खञ्जता / खाञ्ज्यता - Khanjata / Khanjyata - Spectrum of diseases with paralysis or paresis of a lower limb resulting in difficult walking | वातकुलान्तक तैलम् (Vatakulantaka Tailam) | र. र. । वातव्याधि | |||
| 3 | पङ्गु (Pangu, Disease spectrum with paralysis of lower limbs, - Quada equina syndrome, spinal cord compression , Motor neuron disease, Guillian barre syndrome, Peripheral neuropathies) | वातकुलान्तक तैलम् (Vatakulantaka Tailam) | र. र. । वातव्याधि | |||
| 4 | भग्नम् - Bhagnam - Disease spectrum with Bone Fractures and Ligament tears. | वातकुलान्तक तैलम् (Vatakulantaka Tailam) | र. र. । वातव्याधि |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|