Brief Description
(भै. र. । ग्रहण्य.)
लवङ्गं जीरकं कौन्ती सैन्धवं त्रिसुगन्धिकम् । अजमोदा यमानी च मुस्तकं सकटुत्रयम् ।।
त्रिफला शतपुष्पा च पाठा भूनिम्बगोक्षुरम् । जातीकोषफले दार्वी नलदं चन्दनं मुरा ॥
शटी मधुरिका मेथी टङ्कणं कृष्णजीरकम् । क्षारद्वयं बालकञ्च बिल्वं च पौष्करं तथा ॥
चित्रकं पिप्पलीमूलं विडङ्गं सधनीयकम् । रसाभ्रगन्धकं लौहं समं सर्वं विचूर्णितम् ।।
उष्णोदकानुपानेन मन्दाग्नेर्दीपनं परम् । शीततोयानुपानैर्वा बुद्ध्वा दोषगतिं भिषक् ।।
आमातीसारं ग्रहणीं चिरकालोत्थितामपि । शूलं विष्टम्भमानाहं विसूचीं शोथकामले ॥
हलीमकं पाण्डुरोगं हन्ति कासं विशेषतः । लवङ्गाद्यं महच्चूर्णं शर्करासहितं पिबेत् ।।
आध्मानं शमयेच्छीघ्रं लवङ्गस्यानुपानतः ।अश्विभ्यां निर्मितं ह्येतल्लोकानुग्रहहेतवे ।
लौंग, जीरा, रेणुका, सैन्धव लवण, दालचीनी, तेजपत्र, छोटी इलायची, अजमोद, अजवायन, मोथा, सेठ, पिप्पली, काली मिर्च, हरड़, बहेड़ा, आमला, सोया, पाठा, चिरायता, गोखरू, जावित्री, जायफल, दारुहल्दी, जटामांसी, लाल चन्दन, मुरामांसी, कचूर, सौंफ, मेथी, सुहागा, कालाजीरा, यवक्षार, सर्जिक्षार, सुगन्धवाला, बिल्व, पुष्करमूल, चित्रक, पिप्पलीमूल, वायुविडङ्ग, धनिया, पारद, अभ्रकभस्म, गन्धक और लौहभस्म समान भाग लेकर चूर्ण बनावें।
मात्रा-१ माशा।
अनुपान--वातादि दोषोंके अनुसार उष्ण तथा शीतजलके साथ सेवन करानेसे मन्द हुई अग्नि प्रदीप होती है तथा आमातीसार, ग्रहणी, शूल, विष्टम्भ, आनाह, विषूचिका, शोथ, कामला, हलीमक, पाण्डु, कास, आदि रोगों में खांडके साथ सेवन करावें । यह चूर्ण लौंगके अनुपानसे आध्मानको शान्त करता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 2 | दीपनम् - Deepanam - Eupeptic / Appetizer / stomachic / Metabolic rate accelerator | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 3 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 4 | दुस्तर ग्रहणी रोगम् (Dustara Grahani Rogam) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 5 | शूल (Shula) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 6 | विबन्ध / मलावष्टम्भ / विष्टम्भम् / मलसङ्गम् - Vibandha / Malavastambha / Vishtambha / Malasangam - Disease spectrum with blockage to natural bodily excretions | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 7 | विसूचिका - Visuchika - Disease spectrum with vomiting and diarrhea | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 8 | आनाहः / विष्टंम्भ - Anaha - Disease spectrum of Abdominal distention associated with stoppage of excretion of Urine, Feces and flatus | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 9 | शोथम् (Shotham , Inflammatory Edema) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 10 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 11 | हलीमकम् - Halimaka - Disease spectrum with yellowish, dark yellowish, greenish discoloration of skin, with loss of stamina and Energy, emaciation, altered cognition, reduced hunger, fever, malice, burning sensation, thirst, vertigo - Advanced liver diseas | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 12 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 13 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 14 | आध्मानम् - Adhmanam - Disease spectrum with painful abdominal bloating | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. | |||
| 15 | आमातिसारम् (Amatisaram - Diarrhea due to Indigestion) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहण्य. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|