Brief Description
(भै. र. । ग्रहणी.)
त्रिफला धान्यकं मुस्तं शुण्ठी मरिचपिप्पली ।
कट्फलं सैन्धवं शृङ्गी जीरकद्वयपुष्करम् ।।
यमानी केशरं पत्रं तालीशं विडमेव च ।
जातीफलं त्वगेला च जावित्रीन्दुलवङ्गकम् ॥
शतपुष्पा मुरामांसी यष्टीमधुकपद्मकम् ।
चव्यं मधूरिका दारु सर्वमेतत्समं भवेत् ॥
यावन्त्येतानि चूर्णानि तावन्मात्रा तु मेथिका ।
सितया मोदकं कार्यं घृतमाध्वीक संयुतम् ॥
भक्षयेत्प्रातरुत्थाय यथादोषानुपानतः ।
हन्ति मन्दानलान् सर्वान् आमदोषं विशेषतः ॥
महाग्निजननं वृष्यमामवानिषूदनम् ।
ग्रहण्यर्शोविकारघ्नं प्लीहपाण्डुगदापहम् ।।
प्रमेहान् विंशति हन्ति कासं श्वासञ्च दारुणम् ।
छर्द्यतीसारशमनं सर्वारुचिविनाशनम् ।
मेथीमोदकनामेदं पातञ्जलिमुनेर्मतम् ॥
हर्र, बहेड़ा, आमला, धनिया, नागरमोथा, सोंठ, काली मिर्च, पीपल, कायफल, सेंधा नमक, काकड़ा सिंगी, सफेद जीरा, काला जीरा, पोखरमूल, अजवायन, नागकेसर, तेजपात, तालीसपत्र, बाय. विडंग, जायफल, दालचीनी, इलायची, जावत्री, कपूर, लौंग, सोया, मुरामांसी, मुलैठी, पमाक, चव्य, सौंफ और देवदारुका चूर्ण १-१ तोला तथा मेथीका चूर्ण ३२ तोले और खांड १२८ तोले लेकर खांडकी चाशनी बनाकर उसमें कपूरके अतिरिक्त अन्य समस्त चीजोंका चूर्ण मिला दें और
जब वह ठण्डा हो जाय तो उसमें कपूर तथा थोड़ा थोड़ा घी और शहद मिलाकर मोदक बनालें। । इन्हें प्रातः काल यथोचित अनुपानके साथ
सेवन करनेसे अग्निमांद्य और विशेषतः आमका नाश होता और अग्निकी वृद्धि होती है यह मोदक आमवात, ग्रहणी, अर्श, प्लीहा, पाण्डु, २० प्रकारके प्रमेह, भयङ्कर खांसी तथा श्वास, छर्दि, अतिसार और हरप्रकारको अरुचिको नष्ट करता है एवं वृष्य है । ( मात्रा-आधेसे १ तोले तक ।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | आमज व्याधि (Disease associated with Ama) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 2 | अति तीक्ष्णाग्नि / तीव्राग्नि / महाग्नि जननम् - Ati tikshagni / Tivragni / Mahagni jananam - Strong metabolic Boosters | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 3 | अल्पाग्नि / मन्दाग्नि / अग्निमान्द्यम् / अग्निसादम् - Alpagni / Mandagni / Agnimandyam / Agnisadam - Spectrum of diseases with reduced appetite, digestion and assimilation | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 4 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 5 | आमवातम् - Amavatam - Disease spectrum with inflammatory changes in Connective tissue | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 6 | ग्रहणी रोगम् - Grahani rogam - Disease spectrum with altered digestion, absorption and excretion | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 7 | प्लीह रोगम् / प्लीहोदरम् / प्लीह वृद्धिः - Pliha Rogam / Pleehodaram / Pleeha Vruddhi - Disease spectrum with enlarged spleen | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 8 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 9 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 10 | प्रमेहः - Prameha - Disease spectrum with increased urgency, frequency and quantity and altered quality of urine | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 11 | दारुण / असाध्य श्वासम् - Daruna / Asadhya Shwasam - Uncontrolled Dyspnea | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 12 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 13 | असाध्य कासम् (Asadhya kasam -Uncontrollable cough ) | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 14 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 15 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | बृहत् मेथीमोदकः (Bruhat Methi Modaka ) | भै. र. । ग्रहणी |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|