Brief Description
(ग. नि. । धृता.)
गौरी हरिद्रा मञ्जिष्ठा मांसी कटुकरोहिणी ॥
प्रपौण्डरीकं मधुकं भद्रमुस्तं सचन्दनम् ।
जातीनिम्बपटोलञ्च कारञ्जं बीजमेव च ॥
कट्फलं समधूच्छिष्टं समभागानि कारयेत् ।
पञ्चवल्ककषायेण घृतपस्थं विपाचयेत् ॥
क्षीरद्विप्रस्थसंयुक्तं शनैर्मृद्वग्निना पचेत् ।
एतद्गौरं महावीरर्यं सर्वव्रणविशोधनम् ॥
आगन्तुसहजाश्चैव शिरः श्लिष्टाश्च ये व्रणाः ।
विषमामपि नाडीं च रोहयेच्छीघ्रमेव च ॥
कल्क - दारु हल्दी, हल्दी, मजीठ, जटामांसी, कुटकी, पुण्डरिया, मुलेठी, नागरमोथा, सफेद चन्दन, जावत्री, नीमके पत्ते, पटोल, करञ्जबीज, कायफल और मोम समान भाग मिश्रित २० तोले (प्रत्येक १ तोला ४ माशे ) लेकर, मोमके अतिरिक्त सब चीजोको कूट लें।
क्वाथ--बड़, पीपलवृक्ष, गूलर, पिलखन और बेतकी छाल समान भाग मिश्रित सेर (प्रत्येक ६४ तोले ) लेकर सबको अधकुटा करके ३२ सेर पानीमें पकावें । जब ८ सेर पानी शेष रहे तो छान लें।
२ सेर घीमें ४ सेर दूध और उपरोक्त कल्क तथा क्वाथ मिलाकर मन्दाग्नि पर पकावें । जब जलांश शुष्क हो जाए तो घीको छानकर उसमें मोम (कल्कमें कथित) मिलादें। यह घृत समस्त प्रकारके व्रणको नष्ट कर देता है । आगन्तुक व्रण, सहज व्रण, शिरके व्रण
और विषम नाडीव्रण ( नासूर ) भी इसके प्रभावसे शीघ्र ही भर जाते हैं।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | व्रण शोधन (Vruna shodhana, wound cleansing or ulcer debridement medicines)) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 2 | सद्योव्रण रोपणम् (Sadyovrana Ropana , Therapeutic action with healing of wounds due to external causes - Stab wounds, cut Wounds, incisional wounds, abrasions, Lacerations, Bruises, Puncture Wounds) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 3 | व्रण रोपण (Vruna Ropana, Wound/Ulcer healing) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 4 | नाडीव्रण - Nadivruna - Diseases with sinus. Sinus is a blind track leading from the surface down to the tissues. There may be a cavity in the tissue which is connected to the surface through a sinus. The sinus is lined by granulation tissue which may be | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 5 | शिरोव्रण (Shirovarana - Rashes of scalp Skin) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 6 | विषम नाडी व्रण (Vishama Nadi Vruna - Tortuous Fistula/Complex Fistula) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 7 | सहज/शारीर व्रण (Sahaja/Sharira Vruna - Wounds or ulcers originating due to internal injury of tissues) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत | |||
| 8 | आगन्तुज व्रणम् (Agantuja Vranam - Traumatic Ulcers/ Ulcers or Wounds due to external Injury) | महा गौर्याद्यं घृतम् (Mahagouryadi Ghrutam) | ग. नि. । घृत |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|