Brief Description
(च. द. । कुष्ठा. ४९)
हरिद्रात्रिफलादारुहयमारकचित्रकम् । सप्तच्छदश्च निम्बत्वक्करञ्जो बालकं नखी ॥
कुष्ठमेडगजाबीजं लाइलीगणिकारिका। | जातीपत्रं च दार्वी च हरितालं मनःशिला ॥
कलिङ्गातिलपत्रं च अर्कक्षीरं च गुग्गुलुः । गुडत्वङ्मरिचं चैव कुङ्कुमं ग्रन्थिपर्णकम् ॥
सर्जपर्णाशखदिरविडङ्गं पिप्पलीवचाम् । घनरेण्वमृतायष्टिकेशरं ध्यामकं विषम् ||
विश्वकटफलमञ्जिष्ठाबोलस्तुम्बीफलं तथा । स्नुहीसम्पाकयोः पत्रं बाकुचीबीजमांसिके ।
एलाज्योतिष्मतीमूलं शिरीषो गोमयाद्रसः। | चन्दने कुष्ठनिर्गुण्डी विशाला मल्लिकाद्वयम् ॥
वासाश्वगन्धा ब्राह्मी च श्र्याह्वं चम्पककुड्मलम्। एतैः कल्कैः पचेत्तैलं तृणकस्वरसद्रवम् ॥
सर्वत्वग्दोषहरणं महातृणकसंज्ञितम् ॥
कल्क-हल्दी, हर्र, बहेड़ा, आमला, देवदारु, | कनेरकी जड़, चीतामूल, सतौनेकी छाल, नीमकी छाल, करञ्जके बीज, सुगन्ध बाला, नखी, कूठ, पंवाड़के बीज, कलियारी, छोटी अरनीकी छाल, चमेली के पत्ते, दारू हल्दी, हरताल, मनसिल, इन्द्रजौ, तिलके पत्ते, आकका दूध, गूगल, | दालचीनी, कालीमिर्च, केसर, गठिवन, राल, तुलसीके पत्ते, खैरकी छाल, वायबिडंग, पीपल, बच, नागरमोथा, पित्तपापड़ा, गिलोय, मुलैठी, नागकेसर, बछनाग (मीठा विष), ध्यामक (गन्धतग), सोंठ, कायफल, मजीठ, कड़वी तूम्बी, हीराबोल, थूहर (सेंड) के | पत्ते, अमलतासके पत्ते, बाबची, जटामांसी, छोटी इलायंची, मालकंगनीकी जड़, सिरसकी छाल, गायके गोबरका रस, सफेद चन्दन, लाल चन्दन,
१ पासाश्वकांति पाठान्तरम् ।कूठ, सम्भालके पत्ते, इन्द्रायनकी जड़, दो प्रकारकी चमेली ( मोगरा, मोतिया ), वासा, असगन्ध, ब्राझी, सरल निर्यास (धूप सरल ) और चम्पक पुष्पको कलियां । सब समान भाग मिश्रित १ सेर (प्रत्येक १ तोला २॥ माशे) लेकर सवको कूट लें। क्याथ-१६ सेर सुगन्धतृणको १२८ सेर पानीमें पका कर ३२ सेर शेष रहने पर छान लें ।
८ सेर तेल में उपरोक्त कल्क तथा काथ मिलाकर मन्दाग्नि पर पकायें । जब पानी जल जाए तो तेलको छान लें।
यह तेल समस्त त्वरोगोंको नष्ट करता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | त्वक् दोषम् (Tvak Dosha, Skin diseases) | महातृणकतैलम् -1 (Mahatrunaka Tailam -1) | च. द. । कुष्ठा. ४९ | |||
| 2 | कुष्ठम् - Kushtha | महातृणकतैलम् -1 (Mahatrunaka Tailam -1) | च. द. । कुष्ठा. ४९ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|