Brief Description
(यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृदि.) ।
मांसी कुष्ठं पत्रकैला रास्ना शृङ्गी च चित्रकम् । कृमिघ्नमश्वगन्धा च शैलेयं कटुरोहिणी ॥
सैन्धवं तगरं चैव कुटजातिविषैः समैः । एतैश्च कार्षिकैः कल्कैर्घृतप्रस्थं विपाचयेत् ॥
वृषमुण्डीतकैरण्डनिम्बपत्रभवं रसम् । कण्टकार्याश्चापि दुग्धं प्रस्थं प्रस्थं विनिक्षिपेत् ।।
सिद्धमेतद् घृतं पीतमान्त्रवृध्दिं व्यपोहति ।। वातवृद्धिं पित्तवृद्धिं मेदोवृद्धिमथापि वा ।।
मूत्रवृद्धिं च हन्त्येतत्सर्पिराशु न संशयः ।।
कल्क-जटामांसी, कूठ, तेजपात, इलायची, रास्ना, काकड़ासिंगी, चीता, वायबिडंग, असगन्ध, छारछरीला, कुटकी, सेंधानमक, तगर, कुड़ेको छाल और अतीस प्रत्येकका चूर्ण १:-१२ तोला ।
द्रव पदार्थ-वासा, मुण्डी, अरण्डकी जड़, नीमके पत्ते और कटेलीका स्वरस अथवा क्वाथ २.२ सेर । दूध २ सेर।
२ सेर धीमें उपरोक्त कन्क तथा द्रव पदार्थ | मिलाकर मन्दाग्निपर पकायें जब पानी जल जाय तो घृतको छान लें ।
इसे पीनेसे अन्त्रवृद्धि, वातवृद्धि, पित्तवृद्धि, मेदोवृद्धिं और मूत्र वृद्धिका नाश होता है ।
( मात्रा-१ तोला । )
Kalka Dravyas should be mad paste and added to Snehadravya (Unctuous Material) and Dravadravya ( Liquid Material) and Boiled till Liquid portion evaporates and Snehapaka Features appear.
| मांस्यादि घृतम् - Mamsyadi Ghrutam | ||||
| Sankrith Name | Scientific name | Hindi Name | English Name | Quantity |
| कल्क द्रव्य / Drugs for Paste | ||||
| जटामांसी मूलम् - Jatamamsi Mulam | Nardostachys jatamansi | जटामांसी की जड - Jatamamsi Ki Jad | Indian Spikenard, Musk root. | 1 Part |
| कुष्ठ मूलम् - Kushtha Mulam | Saussurea lappa /Saussurea costus | कूठ की जड - Kooth ki Jad | Indian costus Roots | 1 part |
| तमाल पत्रम् - Tamala Patram | Cinnamomum tamala/Cinnamomum zeylanicum | तेजपात - Tejapat | Indian Cassia leaves, Lignea Leaves | 1 Part |
| कुलाञ्जनम् / रास्ना मूलम् / मलय वचा - 2 - मूलम् - Kulanjanam / Rasna Mulam / Malayavacha - 2 - Mulam | Alpinia officinarum | छोटी कुलाञ्जन की जड - Choti Kulanjan Ki Jad | Lesser Galangal, Alpinia, Catarrh Root, Chinese Ginger - Roots | 1 Part |
| कर्कटशृङ्गी - 1 - Karkata Shrungi - 1 | Pistacia integerrima | काक्रसिंगी / ककर - Kakrasingi / Kakar | Kakkar | 1 Part |
| रक्त चित्रक मूलम् - Rakta Chitraka Mualm | Plumbago indica / Plumbago zeylanica | रक्त / श्वेत चित्रक की जड - Rakta / Rakta / Shveta Chitraka Ki Jad | Ceylon Leadwort, Leadwort - Roots | 1 Part |
| विडङ्ग फलम् - Vidanaga Phalam | Embelia ribes | बावोबरंग / बायुविडंग के फल - Baobarang / Bayuvidanga ke Phal | Embelia - Fruits | 1 Part |
| अश्वगन्ध मूलम् - Ashvagandha Mulam | Withania ashwagandha / W. somnifera | असगन्धा की जड - Asgandha Ki Jad | Winter Cherry - Roots | 1 Part |
| शैलेयकम् - 1 - Shaileyakam - 1 | Parmelia perlata | छरीला - 1 - Charila - 1 | Stone Flower -1 | 1 Part |
| कटुरोहिणी मूलम् - Katukarohini Mulam | Picrorhiza kurroa | कुट्की की जड - Kutki ki Jad | Picrorhiza - Roots | 1 Part |
| सैन्धव लवणम् - Saindhava Lavanam | Combination of mineral Salts | सेन्धा नमक् - Sendha Namak | Rock Salt/Himalayan Pink Salt | 1 Part |
| तगर मूलम् - 1 - Tagara Mulam - 1 | Valeriana hardwickii/Valeriana Wallichii | तगर की जड - 1 - Tagara kI Jad - 1 | Indian Valerian Root/ North Indian Tagar | 1 Part |
| कुटज त्वक् - Kutaja Tvak | Holarrhena antidysenterica | कुटज के छाल - Kutaja Chaal | Easter tree, Ivory tree, Tellicherry Bark - Bark | 1 Part |
| अतिविषा मूलम् - Ativisha Mualm | Aconitum heterophyllum | अतीस मूल - Atees Mul | Atis - Root | 1 Part |
| स्नेह द्रव्यम् - Sneha dravyam | ||||
| घृतम् - Ghrutam | घी - Ghee | Ghee - Clarified Butter | 64 Parts | |
| द्रव द्रव्यम् - Drava Dravya | ||||
| वासा पत्रम् - Vasa Patram | Adhatoda vasica | अडूल्सा की पत्ते - Adulsa Ki Patte | Malabar Nut, Vasaca - Dry Leaves | 64 Parts |
| मुण्डी / कुलाहल / भूकदम्ब / श्रावणी पञ्चाङ्ग रसम् - Mundi / Kulahala / Bhukadamba / Shravani panchanga Rasam | Sphaeranthus indicus | गोरखमुण्डी पंचांग के रस - Gorakhmundi Panchang Ke Rasa | East Indian Globe Thistle, Indian sphaeranthus - Whole Plant juice | 64 Parts |
| श्वेत एरण्ड पत्र स्वरसम् - Shveta Eranda Patra Svarasa | Ricinus communis | सफ़ेद् एरण्डी की पत्ते की रस - Safed Erandi Patte Ki Ras | Castor - White Variant - Leaf juice | 64 Parts |
| निम्ब पत्र रसम् - Nimba Patra Rasam | Azadirachta indica | नीम की पत्ति की रस - Neem ki Patte ki Ras | Neem Leaves Juice | 64 Parts |
| कण्ठकारी पञ्चाङ्ग स्वरसम् - Kanthakari Panchanga svarasam | Solanum surattense / Solanum Xanthocarpum/Solanum aculeatissimum/ | छोटी कटेरी/भटकटैया की रस - Choti Kateri / Bhatkataiyya ki Ras | Wild Eggplant, Yellow Berried Nightshade - Juice | 64 Parts |
| Samskruta Name | Description |
| वातवृद्धि - Vatavruddhi | Disease spectrum with sporadic swelling and pain in the scrotum , inguinal hernias |
| पित्तवृद्धि - Pittavruddhi | Inflamations of Hernial sac contents |
| मेदोवृद्धि - Medovruddhi | Inguianal Hernia with omentum as hernial sac content |
| मूत्रवृद्धि - Mutravruddhi | Hydrocele |
| आन्त्रवृद्धि - Antravruddhi | Disease spectrum with intestinal hernias |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अन्त्रवृद्धि (Antravruddhi, Disease spectrum with intestinal hernias) | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृद्धि. | ||
| 2 | अण्डवृद्धि/कुरण्डम् (Andavruddhi/Kuranda, Disease spectrum with swelling in Scrotum , Hydrocele, Scrotal abscess, Scrotal edema) | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृद्धि. | ||
| 3 | वृद्धि रोग/ब्रध्न रोग / वङ्क्षणानाह - Vruddhi Roga / Bradna roga / Vankshanaha - Disease spectrum with swellings at Groin and pubic area | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृद्धि. | ||
| 4 | वातज वृद्धि रोगम् - Vataja Vruddhi Rogam - Disease spectrum with sporadic swelling and pain in the scrotum , inguinal hernias | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृद्धि. | ||
| 5 | मूत्रवृद्धि (Mutravruddhi - Hydrocele) | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृदि. | ||
| 6 | मेदोवृद्धि (Medovruddhi - Inguianal Hernia with omentum as hernial sac content) | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृदि. | ||
| 7 | पित्तज वृद्धि (Pitta Vruddhi - Inflammed Hernial sac contents) | मांस्यादिघृतम् - 1 - Mamsyadi Ghrutam - 1 | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | यो. र.; वृ. नि. र. । अण्डवृदि. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|