Brief Description
(भै. र. । ग्रहण्य.)
धान्यकं त्रिफला भृङ्गं त्रुटि: पत्रं लवङ्गकम् । केशरं शैलजं शुण्ठी पिप्पलीर्मरिचानि च ॥
जीरकं कृष्णजीरञ्च यमानी कट्फलं जलम् । धातकीपुष्पकं व्याधिर्जातीकोषफले त्वचम् ॥
मधूरिका चाजमोदा हपुषं नागपर्ण्यपि । उग्रगन्धा शटी मांसी कुटजस्य फलं शुभा ॥
एतानि लक्ष्णचूर्णानि कारयेत् कुशलो भिषक्।सर्वचूर्णसमं देयं जलदस्यापि चूर्णकम् ॥
सिता च द्विगुणा देया मोदकं परिकल्पयेत् । महाग्निजननं ह्येतत्सरक्तां ग्रहणीं तथा ॥
अतीसारं ज्वरं घोरं पाण्डुरोगं हलीमकम् । क्रिमिरोगं रक्तपित्तमर्शरोगं सुदुर्जयम् ॥
लोकानां गदशान्त्यर्थं भैरवेण प्रकाशितम् ॥
धनिया, त्रिफला, भांगरा, छोटी इलायची, तेजपत्र, लौंग, नागकेसर, छारकरीला, सौंठ, पिप्पली, कालीमिर्च, श्वेतजीरा, कालाजीरा, अजवाइन, कायफल, सुगन्धवाला, धाय के फूल, कूठ, जावित्री, जायफल, दालचीनी, सौंफ, अजमोद, हाऊबेर, पान, वच, कचूर, जटामांसी (बालछड़), इन्द्रजौ, वंशलोचनः प्रत्येक का चूर्ण १ तोला; मोथा ३२ तोले, खांड १२८ तोले । यथाविधि पाक करके मोदक बनायें। यह मोदक अग्निप्रदीपक हैं तथा सरक्त ग्रहणी, अतीसार, ज्वर, पाण्डु, हलीमक, क्रिमि, रक्तपित्त, अर्श आदि रोगों को नष्ट करते हैं। मात्रा-आधे तोले से एक तोले तक।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 2 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 3 | हलीमकम् - Halimaka - Disease spectrum with yellowish, dark yellowish, greenish discoloration of skin, with loss of stamina and Energy, emaciation, altered cognition, reduced hunger, fever, malice, burning sensation, thirst, vertigo - Advanced liver diseas | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 4 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 5 | क्रिमि रोग (Krimi roga) | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 6 | रक्तपित्तम् (Raktapittam, Disease spectrum with uncontrolled bleeding from the body- Bleeding diathesis) | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 7 | अति तीक्ष्णाग्नि / तीव्राग्नि / महाग्नि जननम् - Ati tikshagni / Tivragni / Mahagni jananam - Strong metabolic Boosters | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी | |||
| 8 | अर्शस् - Arshas - Diseases with swellings and tumours at anal canal | मुस्तकादिमोदकः (Mustadimodaka) | भै. र. । ग्रहणी |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|