Brief Description
र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं.।.स्तव. ११
कर्षद्वयं रसेन्द्रस्य शुद्धस्य गन्धकस्य च । कज्जलीकृत्य यत्नेन शिलातलशुभे दृढे ॥
विल्वाग्निमन्थश्योनाककाश्मरीपाटलाबला ।मुस्तं पुनर्नवा धात्री बृहती वृषपत्रकम् ।।
विदारी शतमूली च कर्षैरेषां पृथग्रसैः। -मर्दयित्वा पुनर्वासास्वरसैर्दशतोलकैः ।।
मर्दयेत्तत्र शुद्धाभ्रं रसस्यद्विगुणं क्षिपेत् । रसस्यार्धञ्च कर्पूरं तत्रैव दापयेद्भिषक् ।।
जातीकोषफले मांसी तालीशैला लवङ्गकम् । चूर्णं कृत्वा प्रयत्नेन माषमात्रं क्षिपेत्पृथक् ।।
विदारीस्वरसेनैव वटिकां कारयेद्भिषक् । राजयक्ष्माणमत्युग्रं क्षयञ्चोग्रमुरःक्षतम् ॥
कासं पञ्चविधं श्वासं स्वरघातमरोचकम् । कामलां पाण्डुरोगञ्च प्लीहानं सहलीमकम् ।।
जीर्णज्वरं तृषां गुल्मं ग्रहणीमामसम्भवाम् ।अतीसारञ्च शोथञ्च कुष्ठानि च भगन्दरम् ।।
नाशयेदेष विख्यातस्तरुणानन्दसंज्ञितः । रसायनवरो वृष्यश्चक्षुष्यःपुष्टिंवर्द्धनः ॥
सहस्रं याति नारीणां भक्षणादस्य मानवः । क्षीणता न च शुक्रस्य न च बुद्धिबलक्षयम्॥
द्विमासमुपयोगेन निहन्ति कामलान्गदान् ।शुक्रसन्दीपनं कृत्वा ज्वरं हन्ति न संशयः॥
नारिकेलजलेनैव भक्ष्योऽयञ्च रसायनः। क्षीरानुपानात् वृष्योऽयं न क्वचित्प्रतिहन्यते॥
२-२ कर्ष (२॥ २॥ तोले ) शुद्ध पारा और शुद्ध गन्धक लेकर पत्थरके खरलमें घोटकर चिक्कण कज्जली बना लीजिए और फिर उसमें बेलपत्र, अरणी, अरल, गंभारी, पाढल, बला (खरैटी), मोथा, पुनर्नवा, आमला, बड़ी कटेली, वासेके पत्ते, विदारिकन्द और शतावरका १-१ कर्ष (१-११ तोला) स्वरस डालकर घोटिये और फिर वासेका १२।। तोले स्वरस मिलाकर घोटकर उसमें ५ तोले अभ्रक भस्म, ११ तोला कपूर और ११-१॥ माशा जावित्री, जायफल, जटामांसी, तालीसपत्र, इलायची और लौंगका चूर्ण मिलाकर विदारीकन्दके रसमें घोटकर (४-४ रत्तीकी) गोलियां बना लीजिए।
इनके सेवनसे राजयक्ष्मा, भयङ्कर क्षय, उरःक्षत, पांच प्रकारकी खांसी, श्वास, स्वरभंग, अरुचि, कामला, पाण्डु, हलीमक, तिल्ली, जीर्ण ज्वर, तृषा, गुल्म, आमग्रहणी, अतिसार, शोथ, कुष्ठ और भगन्दरका नाश होता है। यह रस रसायन, वीर्यवर्द्धक, नेत्रोंके लिए हितकारी और पौष्टिक है। इसके सेवन करने वाला मनुष्य सैकड़ों स्त्रियोंके साथ रमण करे तो भी उसका शुक्रक्षय नहीं होता और न ही बुद्धिबलका ह्लास होता है।
इसे दो मास तक सेवन करनेसे कामला रोग नष्ट हो जाता है। यह रस ज्वरको अवश्य नष्ट कर देता है और वीर्यको पुष्ट करता है।
इसे नारयलके पानीके साथ सेवन करनेसे रसायनके गुण प्राप्त होते हैं और दूधके साथ सेवन करनेसे वीर्यकी वृद्धि होती है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 2 | धातुक्षयम् - Dhatukshayam - Spectrum of diseases associated with Cachexia or loss of muscle mass | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 3 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 4 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 5 | स्वरभेद (Svarabheda, Spectrum of Diseases with altered voice, voice loss, hoarseness of voice, Aphonia, Dysphonia, monotonic voice) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 6 | अरुचि / अरसज्ञता / अरोचकम् - Aruchi / Arasajnata / Arochakam - Hypogeusia / Loss of taste / Anorexia | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 7 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 8 | पाण्डुरोगम् - Pandurogam - Disease spectrum with altered blood circulation and tissue perfusions and blood production | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 9 | प्लीह रोगम् / प्लीहोदरम् / प्लीह वृद्धिः - Pliha Rogam / Pleehodaram / Pleeha Vruddhi - Disease spectrum with enlarged spleen | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 10 | हलीमकम् - Halimaka - Disease spectrum with yellowish, dark yellowish, greenish discoloration of skin, with loss of stamina and Energy, emaciation, altered cognition, reduced hunger, fever, malice, burning sensation, thirst, vertigo - Advanced liver diseas | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 11 | जीर्ण ज्वरम् - Jirna jvaram - Spectrum of diseases with fever more than 12 days | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 12 | तृष्णा / पिपासा / तृषा / तर्षणम् - Trishna / Pipasa / Trusha / Tarshana - Disease spectrum with excessive Thirst - Polydipsia | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 13 | गुल्म रोगम् - Gulma Rogam - Disease spectrum with various Abdominal swellings / tumours/ Cysts | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 14 | संग्रहणी (Samgrahani ) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 15 | अतीसारः / अतिसारः / विड्भेदम् - Atisara / Vitbheda - Disease spectrum with excess liquid defecation or loose stools - Diarrhea | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 16 | शोथम् (Shotham , Inflammatory Edema) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 17 | कुष्ठम् - Kushtha | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 18 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 19 | उरक्षतम् - Urakshatam - Disease spectrums which cause lung damage and Progressive cachexia | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 20 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 21 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 22 | चक्षुष्यम् - Chakshushyam - Medicines which enhance eyesight and vision | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 23 | देहपुष्टिकरम् - Deha Pushtikaram - Pharmacological action which promotes overall growth of the body / Nutritive / Nourishing | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 24 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 25 | शुक्रवृद्धिकरम् / शुक्रलम् - Shukravruddhikaram / shukralam - Drug action which increases the quantity of semen | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 26 | शुक्राल्पत्वम् (Shukaralpatvam, Reduced sperm | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 27 | मेध्य रसायनम् - Medhya Rasayanam - Intellect promoting | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 28 | रसायनम् - Rasayana - Drug action which prevents old age and prolongs life with proper nourishment to the body | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 29 | बलक्षयम् (Balakshaya ) | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. | ||
| 30 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | तरुणानन्द रसः - Tarunananda Rasa | खरलीय रसायनम् - Kharaleeya Rasayanam | र. सा. सं.; धन्वं., र. रा. सु. । कास; र. चिं. |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|
