Brief Description
Cultivated fruit tree
कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
श्लेष्मातकसदृक्पत्रः स्यात् कण्टकिफलस्तथा | पनसस्त्वाशयफल आशयो गर्भकण्टकः ||४६२||
पनसं तुवरं स्वादु गुरु विष्टम्भि वातलम् | तिक्तं पनसपुष्पं तु गुरु वक्त्रविशोधनम् ||४६३||
पनसस्य फलं बालं कफमेदोविवर्धनम् | वातपित्तहरं बल्यं दाहघ्नं मधुरं गुरु ||४६४||
तद्विशेषाद्विवर्ज्यं स्याद् गुल्मिभिर्दुर्बलाग्निभिः | रक्तपित्तहरं पक्वं विपाके स्वादु शीतलम् ||४६५||
तर्पणं बृंहणं वृष्यं मांसलं श्लेष्मलं भृशम् | बल्यं स्निग्धं जयेद् वातं क्षतरक्तक्षयानपि ||४६६||
पनसोद्भूतबीजानि वृष्याणि मधुराणि च | गुरूणि बद्धवर्चांसि सृष्टमूत्राणि तानि च ||४६७||
मज्जा तस्यापि पितघ्नो वृष्यः श्लेष्मानिलापहः |४६८|
द्रव्यगुणसङ्ग्रह - ५. फलवर्ग
श्लेष्मलं मधुरं शीतं श्लेष्मातकफलं गुरु ||३६||
पनसं सकषायं तु स्निग्धं स्वादुरसं गुरु |३७|
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ७. आम्रादिफलवर्ग
पनसः कण्टकिफलः पलसोऽतिबृहत्फलः |
पनसं शीतलं पक्वं स्निग्धं पित्तानिलापहम् |तर्पणं बृंहणं स्वादु मांसलं श्लेष्मलं भृशम् ||२२||
बल्यं शुक्रप्रदं हन्ति रक्तपित्तक्षतव्रणान् | आमं तदेव विष्टम्भि वातलं तुवरं गुरु |
दाहकृन्मधुरं बल्यं कफमेदोविवर्धनम् ||२३||
पनसोद्भूतबीजानि वृष्याणि मधुराणि च |गुरूणि बद्धविट्कानि सृष्टमूत्राणि संवदेत् ||२४||
मज्जा पनसजो वृष्यो वातपित्तकफापहः | विशेषात्पनसो वर्ज्यो गुल्मिभिर्मन्दवह्निभिः ||२५||
मदनपालनिघण्टु - ६. फलादिवर्ग
पनसः कण्टकिफलः श्वासहा गर्भकण्टकः | पनसं शीतलं पक्वं स्निग्धं पित्तानिलापहम् ||४८||
बल्यं शुक्रपदं हन्ति रक्तपित्तक्षतक्षयान् | आमं तदेव विष्टम्भि वातलं तुवरं लघु ||४९||
माधवद्रव्यगुण - २१. फलवर्ग
पनसं शीतलं पक्वं स्निग्धं पित्तानिलापहम् ||१६||
बल्यं शुक्रप्रदं हन्ति रक्तपित्तक्षतक्षयान् | आमं तदेव विष्टम्भि वातलं तुवरं गुरु ||१७||
वातलं गुरु विष्टम्भि शीतलं रक्तपित्तनुत् | अपक्वं पनसं विद्यात् कषायं मधुरं तथा |
तदेव गुरु सम्पक्वं वातपित्तनिबर्हणम् | मधुरं शीतलं शस्यं बृंहणं बलमांसकृत् |
राजनिघण्टु - ११. आम्रादिवर्ग
पनसस्तु महासर्जः फलिनः फलवृक्षकः |
स्थूलः कण्टफलश्चैव स्यान्मूलफलदः स्मृतः | अपुष्पफलदः पूतफलो ह्यङ्कमितस्तथा ||३२||
पनसं मधुरं सुपिच्छिलं गुरु हृद्यं बलवीर्यवृद्धिदम् |श्रमदाहविशोषनाशनं रुचिकृद्ग्राहि च दुर्जरं परम् ||३३||
ईषत्कषायं मधुरं तद्बीजं वातलं गुरु | तत्फलस्य विकारघ्नं रुच्यं त्वग्दोषनाशनम् ||३४||
बालं तु नीरसं हृद्यं मध्यपक्वं तु दीपनम् | रुचिदं लवणाद्युक्तं पनसस्य फलं स्मृतम् ||३५||
सोढलनिघण्टु, गुणसङ्ग्रह (द्वितीय भाग) - ५. आम्रादिवर्ग
अपक्वं पनसं प्रोक्तं कषायं मधुरं च तत् | वातलं गुरु विष्टम्भि शीतलं रक्तपित्तनुत् ||४८३||
सुपक्वं सकषायं तु स्वादुपाकरसं गुरु | शीतलं बृंहणं स्निग्धं रक्तपित्तप्रसादनम् ||४८४||
दाहक्षतक्षयहरं विष्टम्भि कफशुक्रकृत् |
Cycloartenol
Beta-sitosterol
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Rheumatoid Arthritis | पनस पत्रम् - Panasa Patram | पत्रम् - Patram - Leaves | Der Pharmacia Lettre, 2016, 8 (18):180-184 (http://scholarsresearchlibrary.com/archive.html) | Methanolic Extraction | |
| 2 | Estrogenic - Action which promotes estrogen synthesis | पनस पत्रम् - Panasa Patram | पत्रम् - Patram - Leaves | Indian Medicinal Plants - CP Khare - Springers publication - Page no 66 - |
1) पनस काण्डम् - Panasa Kandam |
Aqueous extraction of both stem and leaves |
| 3 | Hypoglycemic | पनस पत्रम् - Panasa Patram | पत्रम् - Patram - Leaves | Indian Medicinal Plants - CP Khare - Springers publication - Page no 66 - | An aqueous extract of mature leaves |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|