Brief Description
Medicated ghee prescribed for seizure disorders
चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम्
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनाञ्छृणु||१६||
गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैः समैर्घृतम् | सिद्धं पिबेदपस्मारकामलाज्वरनाशनम्||१७||
आयुर्वेददीपिका व्याख्या (चक्रपाणिदत्त कृत)
आश्वासितस्येति आप्यायितबलस्य| गोशकृदित्यादौ दध्यादिभिरपि गोशब्दो योज्यः; तेन पञ्चगव्यमिदमल्पं भवति| साम्यं चात्र गोशकृद्रसादीनां परिभाषासिद्धमपि स्पष्टार्थमुच्यते||१६-१७||
अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः
गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः||१८|| अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्|
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या
गोमयस्वरसादिभिर्घ्रुतं पक्वमपस्मारादिघ्नं पिबेत्|
अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः
सर्वतः सुविशुद्धस्य सम्यगाश्वासितस्य च| अपस्मारविमोक्षार्थं योगान् संशमनान् शृणु|
गोमयस्वरसक्षीरदधिमूत्रैः शृतं हविः| अपस्मारज्वरोन्मादकामलान्तकरं पिबेत्||१०||
शशिलेक व्याख्या (इन्दु कृत)
सर्वत इत्यादिना शमनयोगानामधिकारनिर्देशः| सर्वत ऊर्ध्वमधश्च सुविशुद्धस्य सुतरां विशुद्धस्य सम्यग्विशुद्धस्येत्यर्थः|
सम्यगाश्वासितस्य सम्यक् प्रधानमध्यावरशुद्ध्यनुसारेण पेयाद्यासेवनादाश्वासितस्य च अपस्मारविमोचनार्थं वक्ष्यमाणान् शमनप्रायान् योगानाकर्णय|
तानेवाह-गोमयेत्यादि| गोमयस्वरसादिभिः शृतं हविरपस्मारद्यन्तकरं पिबेत्| उत्तरे हविषीदं पञ्चगव्यं महदिति पाठादस्य लघुपञ्चगव्यनामकत्वमभिमतम्| अत्र च गोमयस्वरसादीनां सामान्यपरिभाषयान्योन्यसमत्वं घृताच्चतुर्गुणत्वञ्च ज्ञेयम्| चरके तु गोशकृद्रसदध्यम्लक्षीरमूत्रैः समैर्घृतमिति पाठः|| १०||
| Serial Number | Samskrutha Name | Scientific name | Hindi Name | English Name | Quantity for 1000ml | Units | Ratio |
|
|||||||
| 1 | गोक्षीरम् - Goksheeram | Bos indicus | गाय का दूध - Gay ka Doodh | Cow Milk | 1000 | g | 1 |
| 2 | गो शकृत् - Go Shakrut | Bos indicus | गाय का गोबर - Gay ka Gobar | Cow Dung | 1000 | g | 1 |
| 3 | गो तक्रम् - Go Takram | Bos indicus | गाय का चाच - Gay ka chach | Cow Butter milk | 1000 | g | 1 |
| 4 | गो दधि - Go Dadhi | Bos indicus | गाय का दही - Gay ka dahI | Curd of cow milk | 1000 | g | 1 |
| 5 | गो मूत्रम् - Go Mutram | Combination of Water, Urea, Minerals, ions and enzymes | गो मूत्र - Go Mutra | Cow Urine | 1000 | g | 1 |
| 6 | घृतम् - Ghrutam | घी - Ghee | Ghee - Clarified Butter | 1000 | g | 1 | |
| 7 | जलम् - Jalam | H2O | पानी - Pani | Water | 4000 | g | 4 |
| Serial No | Samskruta Name | Description | Anupanam |
| 1 | कामला - Kamala - | Disease spectrum with yellowish to reddish discoloration of skin, sclera, nails,urine and burning sensations, indigestion, asthenia, fatigue, loss of taste - Group of Diseases with Jaundice and liver diseases | उष्णजलम् - Hot Water |
| 2 | ज्वर - Jvara | Fevers | उष्णजलम् - Hot Water |
| 3 | अपस्मारम् - Apasmaram | Disease spectrum with convulsions and transient amnesia | उष्णजलम् - Hot Water |
| 4 | उन्माद - Unmada | Psychiatric diseases with personality disorders | उष्णजलम् - Hot Water |
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | गो क्षीरम् - Goksheeram | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| 2 | गो दधि - Go Dadhi | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| 3 | गो तक्रम् - Go Takram | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| 4 | गो मूत्रम् - Go mutram | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| 5 | गो घृतम् - Go Ghrutam | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| 6 | गो शकृत् - Go Shakruth | Raw | 1 | 1000.000 | g |
| Rasa | मधुर - Madhura - Sweet तिक्त - Tikta - Bitter कटु - Katu - Pungent |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body तीक्ष्णम् - Tikshnam - Drug action which irritates body by its Pungent quality उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness सान्द्र गुणम् - Sandra Gunam - Drug action which imparts thickness or tightness or tight binding मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness सर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body विशद गुणम् - Vishada Gunam - Drug action which cleanses the body |
| Veerya | Ushna veerya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | अपस्मारहरम् - Apasmaraharam - Anti epileptic |
| Anupanam | उष्ण जलम् - Ushna Jalam - Hot Water | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | अपस्मार (Apasmara, seizure diseases with alte | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 2 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 3 | कामला - Kamala - Disease spectrum with yellowish discolouration ok skin, sclera, nails, yellowish to red urine and feces, altered Sensorium, burning sensations, altered digestion, weakness, emaciation, lethargy, tastelessness | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 4 | कामलाहरम् - Kamalaharam - Drug property which cures Jaundice | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 5 | उन्मादम् - Unmadam - Disease spectrum with altered mental health of a person | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 6 | उन्मादहरम् - Unmadaharam - Drugs which cure psychiatric disease spectrum | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 7 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः | ||
| 8 | ज्वरम् - Jvaram - Spectrum of diseases with raised body temperature | पञ्चगव्य घृतम् - 1 - Panchagavya Ghrutam | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | चरकसंहिता,चिकित्सास्थानम् - १०. अपस्मारचिकित्सितम् / अष्टाङ्गहृदयम्,उत्तरस्थानम् - ७. अपस्मारप्रतिषेधाध्यायः /अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, उत्तरस्थानम् - १०. अपस्मारप्रतिषेधः |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 200 | g | 1 times / day | 7 days | |
| घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 50 | g | 1 times / day | 365 days | ||
| Child Dosage | घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 100 | g | 1 times / day | 7 days | |
| घृतम् - Ghrutam - Medicated Ghee | <= | 25 | g | 1 times / day | 365 days |