Brief Description
सप्तपर्णस्तथा काली गुडूची पिचुमर्दकम् । शिरीषश्च महातिक्ता जया तुम्बी मृगादनी।।
निशादशपलान् भागान् जलद्रोणे विपाचयेत् । तैलप्रस्थं समादाय गोमूत्रञ्च चतुर्गुणम् ।।
आरग्वधो भृङ्गराजो जया धुस्तूररात्रयः । ऐन्द्राशनाग्निखर्जूरं गोमयार्कस्नुहीच्छदम् ।।
तैलतुल्यं प्रदातव्यं स्वरसश्च पृथक् पृथक् । महाकालवचाब्राह्मीतुम्ब्यग्निगृहपुत्रिकाः ।।
कुचेलाकुलकारात्रिर्मेघनामा च ग्रन्थिका ।शम्पाकमर्कक्षीरश्च कासुन्देश्वरमूलकम् ।।
आचुजिङ्गीमहातिक्ता विशालाच्छविपत्रकम् । पूतिकास्फोतमूर्वा च सप्तपर्णशिरीषकम् ।।
कुटजं पिचुमर्दश्च महानिम्बं तथैव च । गुडूची चन्द्ररेखा च सोमराट् चक्रमर्दकम् ॥
तुम्बुरु भृङ्गयष्ट्याह्वा कन्दुकं कटुरोहिणी। शटी दार्वी त्रिवृत्पद्मग्रन्धिकागुरुपुष्करम् ॥
कर्पूरं कट्फलं मांसी मुरैलाटरुषाभया ।एतेषां कार्षिकैःकल्कैर्नाम्ना कन्दर्प उच्यते ॥
अष्टादशविधं कुष्ठं ग्रन्थिमज्जागतं तथा।हस्तपादांगुलीसन्धिगलितं सर्वसन्धिषु ।।
अधिकानि च मांसानि यस्य गात्रे भविष्यति ।नासाकर्णास्य वैकल्यं भेकाकारवपुस्त्वचम् ॥
श्वेतं रक्तं तथा कुष्ठं नानावर्ण विपादिकम् । पामादिस्फोटकानीलीकृमिवृद्धिं तथैव च ॥
कीटदद्रु मसूरीं च किटिभं रक्तमण्डलम् । कुष्ठमौदुम्बरं पद्मं महापद्मं तथैव च। |
गलगण्डार्बुदं हन्याद्गण्डमालां भगन्दरम् । वातजं पित्तजञ्चैव श्लेष्मजं सान्निपातिकम् ।।
एकोल्बणं द्व्यलबणं च कुष्ठं हन्यान्नसंशयः।
सतौना, काला निसोत, गिलोय, नीम, सिरस, महातिक्ता (बकायन वा यवतिक्ता), अरनी, कड़वी तोरी, इन्द्रायण और हल्दी । प्रत्येक वस्तु ५०-५० | तोला ३२ सेर जल में काथ बनावें । इस क्वाथ, | ८ सेर गो मूत्र और अमलतास, भांगरा, अरनी, धतुरा, हल्दी, भंग, चीता, खजूर, गोबर, आक
और सेहुण्ड (सेंड) के पनोंके २-२ सेर स्वरस एवं निम्न लिखित कल्कके साथ यथा विधि २ सेर तैल पकावें। कल्क द्रव्य---इन्द्रायन, बच, ब्राह्मी, कड़वी तुम्बी, चीता, घीकुमार, कुचला, मनसिल, हल्दी, नागरमोथा, पीपलामूल, अमलतास, आकका दूध, - कसौंदी, ईश्वरमूल (शिवलिंगी), आचु, मजीठ, महा
नीम, इन्द्रायन, विछवा (विछातीतिबंगे) करंजवा, - आस्फोतक, मूर्वा, सतौना, सिरस, इन्द्रजौ, नीम , गिलोय, बाबची, सोमराट् (बावचीभेद) पवांड़, कुस्तुम्बरु, भांगरा, मुल्हैठी, सुपारी, कुटकी, कपूरकचरी, दारुहल्दी, निसोत, पभाक, पीपलामूल, अगर, पोखरमूल, कपूर, कायफल, जटामांसी, मुरामांसी, इलायची, बांसा और हैड । प्रत्येक ११-१। तोला।
यह तेल १८ प्रकारके कुष्ठ, ग्रन्थि और मज्जागत कुष्ठ और जोड़ोंका गल जाना, मांसका
बढ़ जाना, नाक, कान और मुखका विकृत हो जाना, त्वचाका मेंढककी त्वचाके समान हो जाना,
सफेद कोढ़, लाल कोढ़, विपादिका, पामा, विस्फोटक, नीली, कृमि, वृद्धि, दाद, मसूरी, किटिभ, लाल चकते और औदुम्बर, पद्मकुष्ठ, महापद्मकुष्ठ, गलगण्ड, अर्बुद, गण्डमाला, भगन्दर और वातज, पित्तज, कफज, तथा द्वंदज और सन्निपातज आदि सब प्रकारके कुष्ठों का नाश करता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | कुष्ठम् - Kushtha | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 2 | गलित कुष्ठम् (Galita Kushtha - Advanced Skin disease) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 3 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 4 | नीलिका (Nilika) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 5 | क्रिमि रोग (Krimi roga) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 6 | दद्रु - Dadru - Skin Disease spectrum with elevated, reddish , pruritic papules arranged in circular manner. | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 7 | मसूरिका (Masurika- Papular disease of skin) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 8 | औदुम्बर कुष्ठम् - Oudumbara Kushtham - Disease spectrum characterized by skin lesions with red color, discolored hairs, pain, itching,- lepromatous Leprosy | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 9 | गलगण्डम् (Galaganda, Disease spectrum with swelling in the neck - Goiter, Thyroid malignancies, Thyroiditis, Solitary nodule, Graves disease, multinodular goiter, Toxic nodular goiter, benign tumors) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 10 | पामा (Pama, White/dull white/yellowish black | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 11 | अर्बुद (Arbuda, Neoplastic diseases, Diseases | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 12 | गण्डमाला (Gandamala, Disease with multiple Tu | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 13 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 14 | किटिभ (Kitibha, skin diseases with black disc | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 15 | मण्डल कुष्ठम् (Mandala Kushtham) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 16 | महापद्मक (Mahapadmaka) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 17 | पद्म कुष्ठ (Padma Kushtha) | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 18 | Diseases with Lichenification | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ | |||
| 19 | Skin diseases with Extra growths of skin | कन्दर्पसार तैलम् (Kandarpasara Tailam) | भै.र./कुष्ठ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|