Brief Description
पञ्चाशत्पलमेलाया वासायाः पलविंशतिम् । मञ्जिष्ठा कुटजं दन्तीं गुडूची रजनीद्वयम् ।।
रास्नामुशीरं मधुकं शिरीषं खदिरार्जुनौ। भूनिम्बनिम्बवह्नींश्च कुष्ठं मधुरिकां तथा ।।
गृहीत्वा दिक्पलोन्मित्या जलद्रोणाष्टके पचेत् ।द्रोणशेषे कषाये च पूते शीते विनिक्षिपेत् ।।
धातक्याः पोडशपलं माक्षिकस्य तुलात्रयम् । चातुर्जातं त्रिकटुकं चन्दनं रक्तचन्दनम् ।।
मांसीं मुरं मुस्तकं च शैलेयं सारिवाद्वयम् ।पलं प्रमाणतश्चात्र क्षिप्त्वा मासं निधापयेत् ।।
एलाद्यरिष्टो हन्त्येष विसर्पांश्च मसूरिकाम् । रोमान्तिकां शीतपित्तं विस्फोटं विषमज्वरम् ।।
नाडीव्रणं व्रणं दुष्टं कासं श्वासं च दारुणम् । भगन्दरोपदंशौ च प्रमेहपिडिकास्तथा ।
इलायची २५० तोले, वासा १०० तोले, मजीठ, इन्द्रयव, दन्ती, गिलोय, हल्दी, दारुहल्दी, रास्ना, खस, मुल्हैटी, सिरीस, खैर, अर्जुन, चिरायता, नीम, चीता, कूट और सौफ़ । प्रत्येक वस्तु ५०-५० तोले लेकर सबको २५६ सेर जल में पकावें । जब ३२ सेर पानी शेष रह जाय तो छानकर उसमें नीचे लिखी चीजें मिलाकर यथा विधि सन्धान करके एक मास तक रक्खा रहने दें।
धायके फूल १ सेर, शहद ३७|| सेर, दालचीनी, तेजपात, नागकेसर, इलायची, त्रिकुटा, चन्दन, लाल चन्दन, मुरामांसी, जटामांसी, नागरमोथा, भूरिछरीला, दोनों प्रकारके शारिवे प्रत्येक वस्तु ५-५ तोला। एक मास पश्चात् निकालकर छानकर सुरक्षित रक्खें।
उसको सेवन करनेसे विसर्प, मसूरिका, रोमान्तिका, शीतपित्त, विस्फोटक (फोड़े), विषमज्वर, नाड़ी व्रण (नासूर) दुष्टव्रण, दारुण खांसी और श्वास, भगन्दर, उपदंश एवं प्रमेह पिडिका का नाश होता है।
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | मसूरिका (Masurika- Papular disease of skin) | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 2 | रोमान्तिका (Romantika- Hair root papulo vesicular diseases) | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 3 | विसर्पम् - Visarpam - Disease spectrum which spreads fast internally and externally, in the form of boils, tumors, infection and inflammation including Cancers, sepsis, Gangrene, infections | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 4 | शीतपित्तम् - Shitapittam - Diseases spectrum with urticarial rashes, itching, burning, edema, vomiting - Urticaria, Hypersensitivity reactions | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 5 | विषम ज्वर (Vishama jvara) | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 6 | नाडीव्रण - Nadivruna - Diseases with sinus. Sinus is a blind track leading from the surface down to the tissues. There may be a cavity in the tissue which is connected to the surface through a sinus. The sinus is lined by granulation tissue which may be | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 7 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 8 | दुष्ट व्रणम् (Dushta Vrunam, Non healing ulcers with pus, vitiated blood, bad odor, discharge) | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 9 | दारुण / असाध्य श्वासम् - Daruna / Asadhya Shwasam - Uncontrolled Dyspnea | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 10 | उपदंशम् - Upadamsham - Disease spectrum with penile lesions | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 11 | भगन्धर (Bhagandara, Anal fistula or diseases | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 12 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ | |||
| 13 | प्रमेह पिडक - Prameha Pidaka, Disease spectrum with diabetic ulcers, carbuncles, abscess | एलाद्यरिष्टम् (Eladyarishtam) | भै.र.परिशिष्टम् ‘ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|