Brief Description
१. शिरीषयष्टीनतचन्दनैलामांसीहरिद्राद्वयकुष्ठबालैः | लेपो दशाङ्गः सघृतः प्रयोज्यो विसर्पकुष्ठज्वरशोथहारी ३२
२. शिरीष मधुयष्टी च तगरं रक्तचन्दनम् ॥४॥ एला मांसी निशायुग्मं कुष्ठं वालकमेव च ।
इति संचूर्ण्य लेपोऽयं पञ्चमांशघृतप्लुतः ॥ ५ ॥ जलेन क्रियते सुज्ञैर्दशाङ्ग इति संज्ञितः ।
विसर्पान्विषविस्फोटान् शोथान्दुष्टव्रणाञ्जयेत् ॥६॥
दी०-अथ दशाङ्गलेपसंज्ञकं लेपमप्याह-अत्र शिरीषः शिरीषवृक्षत्वक् । एके पञ्चाङ्गशिरीषमत्र योजयन्ति प्रयोगान्तरदर्शनात् । तथाहि-'शिरीषपञ्चाङ्गतुषोदकेन कल्कीकृतं चैव घृतेन युक्तम् । निहन्ति विस्फोटकमुग्ररूपं सदाहपाकस्रुतितिरागयुक्तं' इति । यत्र त्वक् मूलपुष्पाणि फलान्यङ्गानि पञ्च वेति । निशायुग्ममिति हरिद्राद्वयं । पञ्चमांशघृतप्लुत इति । सकलद्रव्याणां समभागमिलितानां चूर्णं कृत्वा तदनु जलेन संपिष्य पश्चात्पञ्चमांशेन घृतेन संप्लाव्य लेपः कार्यः । पञ्चमांशमत्र द्रव्यपरिमाणात् ॥ ४-६ ॥
गू०-शिरीषं, मांसी जटामांसी, निशायुग्मं हरिद्राद्वयं, वालकं उदीच्यं, चूर्णात्पञ्चमांशं घृतं दशाङ्ग इति दश अङ्गानि औषधानि यस्य सः घृतं तु प्रक्षेपकद्रव्यं तद्भिन्नम् ॥ ४-६ ॥
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | विसर्पम् - Visarpam - Disease spectrum which spreads fast internally and externally, in the form of boils, tumors, infection and inflammation including Cancers, sepsis, Gangrene, infections | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 2 | विस्फोटम् - Visphota, Disease spectrum with vesiculobullous formation, fever, burning sensation- Bullous Pemphigus, Herpes Zoster, Genital Herpes, Chicken pox, Dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa, Hand, foot and mouth disease) | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 3 | दुष्ट व्रणम् (Dushta Vrunam, Non healing ulcers with pus, vitiated blood, bad odor, discharge) | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 4 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 5 | विष (Visha) | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 6 | शोथम् (Shotham , Inflammatory Edema) | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ | ||
| 7 | कुष्ठम् - Kushtha | दशाङ्ग लेपम् - 1 - Dashanga Lepam - 1 | लेपम् - Lepam - Anointments | भा.प्र.म.५६/३२, शा.उ,११/४-६ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | लेपम् - Lepam - Anointments | = | 100 | g | times / day | days |