न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam

Scientific Name: न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam

Hindi Name: न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam

English Name: Nyagrodhadi Ganam

Category: Combination Products

Sub-Category: बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms

Brief Description

अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९

न्यग्रोध पिप्पल सदाफल लोध्रयुग्म जम्बूद्वयार्जुन कपीतन सोमवल्काः|
प्लक्षाम्र वञ्जुल प्रियाल पलाश नन्दी कोली कदम्ब विरला मधुकं मधूकम्|
न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः संग्राही भग्नसाधनः| मेदःपित्तास्रतृड्दाहयोनिरोगनिबर्हणः||२२||

न्यग्रोधोदुम्बराश्वत्थ प्लक्ष मधुक कपीतन ककुभाम्रकोशाम्र चोरकपत्र जम्बूद्वय प्रियाल- मधूक रोहिणी वञ्जुल कदम्ब बदरी तिन्दुकी सल्लकी रोध्रसावर रोध्र भल्लातक पलाशा नन्दीवृक्षश्चेति ||४८||
न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः |
रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहृत् ||४९||

निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)

न्यग्रोधेत्यादि| न्यग्रोधो वटः; उदुम्बरः प्रसिद्धः; अश्वत्थः पिप्पलः; प्लक्षः पर्कटी; मधुकं प्रसिद्धं; कपीतन आम्रातकः; ककुभः अर्जुनः; आम्राः प्रसिद्धः; कोशाम्रः स्वनामख्यातः; चोरकपत्रो लाक्षावृक्षः; जम्बूद्वयमेका राजजम्बूर्बृहत्फला, द्वितीया काकजम्बूः स्वल्पफला, द्वयग्रहणाद्भूमिजम्ब्वास्तृतीयायाः प्रतिषेधः; प्रियालः चारद्रुमः; मधूको गुडपुष्पो ‘महुवा’ इति लोके; रोहिणी कट्फलः; वञ्जुलो वेतसः; कदम्बः प्रसिद्धः; बदरी प्रसिद्धा; तिन्दुकी तिन्दुकवृक्षः, ‘टिम्बरुयणि’ इति लोके; नन्दीवृक्षोऽत्र प्ररोही गर्दभाण्डः ‘पार्श्वपिप्पल’ इति लोके| शेषं प्रसिद्धम्||४८-४९||
 

सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या 

न्यग्रोधो-वटः| पिप्पलः-आश्वत्थः| सदाफलः-उदुम्बरः| जम्बूद्वयं-एका राजजम्बूर्बृहत्फलाऽन्या ह्रस्वफला काकजम्बूः| अर्जुनः-पार्थः| कपीतनः-कपिचूडो वानीराख्यः| सोमवल्कः-श्वेतसारः खदिरः| प्लक्षः-शृङ्गी प्लवाख्यः| आम्रः-चूतः| वञ्जुलो-वेतसः| पियालो-द्राक्षारसप्रियः खरस्कन्धाख्यः| नन्दी-जयवृक्षः| कोली-बदरी| विरला-तिन्दुकी| मधुकं-यष्टी| मधूकं-मधूकपुष्पम्| न्यग्रोधादिरयं सङ्ग्रहणादिगुणयुक्तः| वसन्ततिलकावृत्तम्|

आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या 

 न्यग्रोधादिगणमाह-न्यग्रोधेत्यादि| सदाफलः-उद्रुम्बरः| जम्बूद्वयं-जम्बू राजजम्बूश्च| कपीतनः-आम्रातकः| सोमवल्कः-कट्फलः| पियालः-चारः| नन्दी-नन्दीवृक्षः| कोली-बदरी| विरला-तिन्दुकी| भग्रसाधनो-भन्गसधानकृत्|

सौश्रुतनिघण्टु - २५. न्यग्रोधादिगण

न्यग्रोधश्च वटश्चैव तथा रक्तफलः स्मृतः | क्षीरी वैश्रवणावासः पादपी शृङ्गिरेव च ||२५०||
अश्वत्थः पिप्पलः शृङ्गी चलपर्णो गजाशनः | दीर्घायुश्चैत्यवृक्षश्च बोधिवृक्षश्च शब्दितः ||२५१||
उदुम्बरः स्कन्धफलो हेमदुग्धः सदाफलः | यज्ञयोग्यो जन्तुफलो मतश्चापि वनस्पतिः ||२५२||
प्लक्षः प्लवः सुशीतश्च पिप्परिः शुङ्गिरेव च | अश्वत्थपत्रिका चापि तथा चापि कपीतनः ||२५३||
मधूकः सारिवादौ व्याख्यातः | ककुभोऽर्जुनः सालसारादौ |
आम्रश्च सहकारश्च चूतो मधुकरप्रियः | वसन्तदूतश्च तथा मन्मथः पुष्पमञ्जरी ||२५४||
जम्बूः सुरभिपत्रा च महाजम्बूर्महाफला | सुरभी राजजम्बूश्च महास्कन्धा च कीर्तिता ||२५५||
वेतसी काकजम्बूश्च नादेयी शीतपल्लवा | भ्रमरप्रिया मेघवर्णा द्वितीया जम्बुरुच्यते ||२५६||
प्रियालो बहलत्वक्च चारो द्राक्षाफलस्तथा | मधुराम्लफलश्चैव खरस्कन्धश्च शब्दितः ||२५७||
रोहिणी वल्कसोमश्च सोमवृक्षोऽथ कट्फलः | महात्वक्को रञ्जनश्च महावल्कल एव च ||२५८||
वञ्जुलो वेतसश्चैव नादेयो दीर्घपत्रकः | विदुलो वैदली चैव जलकामो निकुञ्जजः ||२५९||
कदम्बो रोध्रादौ | बदरी कोलिका चैव तथा कर्कटकीफला | स्निग्धपिच्छिलपत्रा च तथा चापि विकण्टका ||२६०||
तिन्दुकी कालसारा च नीलस्कन्धा तथैव च |विस्फूर्जनी विस्फुटनी तथा चार्ष्णितरावणी ||२६१||
न्यग्रोधादिर्गणो व्रण्यः सङ्ग्राही भग्नसाधकः | रक्तपित्तहरो दाहमेदोघ्नो योनिदोषहा ||२६२||

 

न्यग्रोध Ficus benghalensis वटवृक्ष के छाल Banyan tree.
अश्वत्थ Ficus religiosa पीपल के छाल Peepal, Bot-tree.
उदुम्बर Ficus racemosa गूलर के छाल Cluster Fig, Country Fig.
शावर लोध्र Symplocos racemosa शावर लोध्र Lodh tree
पट्टिका लोध्र Symplocos paniculata पट्टिका लोध्र Sapphire Berry.
काकजम्बू Syzygium cuminii जामून Java Plum, Jambolan, Black plum
राजजम्बू Syzygium jambos गुलाब जामून Rose Apple.
अर्जुन Terminalia arjuna अर्जुन छाल Arjun Terminalia
जल वेतस Salix acmophylla जलवेतस brook willow
श्वेत खदिर Acacia suma सफ़ेद खैर white Cutch
प्लक्ष Ficus lacor पिलखन White Fig.
आम्र त्वक् Mangifera indica आम Mango
वेतस Salix caprea वेतस Sallow, Goat Willow,Common Willow.
प्रियाल Buchanania lanzan चिरोंजी Almondette tree, Cheronjee,Buchanan’s Mango.
पलाश Butea monosperma धाक, कमरकस,पलाश Flame of the Forest, Butea Gum, Bengal Kino.
नन्दी वृक्ष / पारीष Thespesia populnea पारस पीपल Portia tree, Tulip tree,Umbrella tree, False Rosewood.
बदरी Ziziphus jujuba उन्नाव red date, Chinese date, and Chinese jujube,
कदम्ब Anthocephalus cadamba कदंब Kadam.
तिन्दुकी Diospyros embryopteris तेंदू Gaub Persimmon, Riber Ebony.
कोशाम्रम् Schleichera oleosa लाख वृक्ष Lac tree, Macassar Oil tree,Honey tree, Ceylon Oak
कट्फल Myrica nagi कायफल की छाल Box Myrtle.
शल्लकी Boswellia serrata कुन्दुरु, सलायि गुग्गुल Indian Frankincense, Indian Olibanum
भल्लातक Semecarpus anacardium भिलावा Marking-Nut.

 

Above mentioned drugs are used for the treatment of Wounds, Ulcers, Fracutres and dislocations, Secretory arrester, obesity, Bleeding diasthesis, diseases with excessive thirst and female reproductive system diseases.

उपर्युक्त औषधियों का उपयोग घाव / व्रण , अस्थिभंग और अस्थिच्युति, स्राव युक्त रोग (अतीसार / प्रतिश्याय / व्रणस्राव आदि) , मोटापा, रक्त स्राव, अत्यधिक प्यास वाले रोग और स्त्री प्रजनन प्रणाली के रोगों के उपचार के लिए किया जाता है।

Sl.No Raw Material Variant Ratio Quantity Required for 1000g Unit
modal-content
Rasa
Guna
Veerya
Vipaka
Prabhava
Anupanam
Sl.No. Disease Factor Name of the combination Form of the combination Reference Combination products Procedure
1 व्रण रोपण (Vruna Ropana, Wound/Ulcer healing) न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
2 व्रण शोधन (Vruna shodhana, wound cleansing or ulcer debridement medicines)) न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
3 ग्राही - Grahi - Drug action which increases appetite, aids in digestion and dries or desiccates dosha,dhatu and mala न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
4 भग्नम् - Bhagnam - Disease spectrum with Bone Fractures and Ligament tears. न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
5 मेदज व्य़ाधि (Medaja vyadhi, diseases associat न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
6 तृष्णा / पिपासा / तृषा / तर्षणम् - Trishna / Pipasa / Trusha / Tarshana - Disease spectrum with excessive Thirst - Polydipsia न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
7 रक्तपित्तम् (Raktapittam, Disease spectrum with uncontrolled bleeding from the body- Bleeding diathesis) न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
8 दाहः - Daha - Burning parasthesia न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
9 योनिरोगम् (Yonirogam) न्यग्रोधादि गणम् - Nyagrodhadi Ganam बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms अ.सं.सू.१६/२२, अ.हृ.सू.१५/४१-४२, सु.सू.३८/४८-४९
Disease Factors
Type Operator Value Unit Frequency Duration Comment
1

Basic Information

2

Main Complaints

3

History

4

General Examination

5

Systemic Examination

6

Ayurved


Respiratory System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection
4. Auscultation
5. Per rectal and perianal Examination
6. Endoscopic Findings
7. Colonoscopy Findings
8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function
2. Cranial Nerves
3. Motor System
4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection
3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection
2. Palpation
3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes
Intra ophthalmic Pressure
Visual acuity
Visual Field
Refractive errors
Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection
Palpation
Otoscopic Examination
Hearing Tests
Vestibular Function Tests
Audiogram

The nose

Inspection
Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System
Breast
Inspection
Palpation
External genitalia and vagina and Cervix
Inspection
Palpation
Menstrual History
2. Obstetric Examination
3. Male Reproductive System
Inspection
Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Diagnosis

Disease Scores

Complications

Prognosis

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha


Treatments

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters Ayurvedic Part Symptoms Signs Complications Lab tests Imaging Studies Disease Scores Prognosis Action
Before Treatment
After 15 Days

Company

Wholesaler of rock sugar, dry fruits & raw herbs in Udupi, Karnataka.

+91 9964584293
anaamayaherbals@gmail.com

Address

Udupi sweets building,
Opposite to mother of sorrows Church,
K M marga, Udupi,
Karnataka 576101

© Anaamaya Herbals 2026

Glowing
Pay