Brief Description
This big fruit is well known for its Gastroprotective, Antipsychotic, diuretic, nourishing and lung protective actions.
चरकसंहिता - सूत्रस्थानम् - २७. अन्नपानविध्यध्यायः
सक्षारं पक्वकूष्माण्डं मधुराम्लं तथा लघु| सृष्टमूत्रपुरीषं च सर्वदोषनिबर्हणम्||११३||
सुश्रुतसंहिता सूत्रस्थानम् - ४६. अन्नपानविध्यध्यायः
पित्तघ्नं तेषु कूष्माण्डं बालं मध्यं कफावहम् | शुक्लं लघूष्णं सक्षारं दीपनं बस्तिशोधनम् ||२१३||
सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं चेतोविकारिणाम् | दृष्टिशुक्रक्षयकरं कालिन्दं कफवातकृत् ||२१४||
अलाबुर्भिन्नविट्का तु रूक्षा गुर्व्यतिशीतला | तिक्तालाबुरहृद्या तु वामिनी वातपित्तजित् ||२१५||
निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)
तेषां विशिष्टमपि गुणमाह- पित्तघ्नमित्यादि| कफमावहति करोतीति कफावहम्| शुक्लं कार्पासवर्णं परिपक्वमित्यर्थः| सक्षारमीषत्क्षारम्| बस्तिशोधनं बस्तिविबन्धघ्नम्| सर्वदोषहरमिति सर्वग्रहणं रक्तोपसङ्ग्रहार्थं; सर्वदोषसहं इत्यन्ये पठन्ति, तत्रायमर्थः- न करोति न शमयतीत्यर्थः| हृद्यं हृदयाय हितम्| चेतोविकारिणामिति चेतोविकारा उन्मादापस्मारमूर्च्छामदादयः| भिन्नविट्का द्रवमला||२१३-२१५||
अष्टाङ्गसङ्ग्रहः, अष्टाङ्गहृदयम्,सूत्रस्थानम् - ७ / ६. अन्नस्वरूपविज्ञानीयाध्यायः
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कार्वेर्वारुतिण्डिशम्| तथा त्रपुसचीनाकचिर्भटं कफवातकृत्||८७||
भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु|
सर्वाङ्गसुन्दरी व्याख्या ( कृत)
कूष्माण्डादिकं कफवातकृत् भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादुपाकरसं गुरु च|
आयुर्वेदरसायनम् व्याख्या ( कृत)
कुष्माण्डादिगुणानाह-कूष्माण्डेति| कूष्माण्डंपुष्पफलम्| तुम्बं-अलाबुः| कालिङ्गं-कलिङ्गडम्| कर्कारुः-खर्बुजः| एर्वारुः-कर्कटी| तिण्डिशं-छाटकम्| त्रपुसं-वालुकम्| चीनाकं-वीणकम्| चिर्भटं-डङ्गरम्| भेदि-मलानाम्| विष्टम्भि-वायोः| गुरुत्वे च क्रम उक्तः खारणादिना-त्रपुसैर्वारुकर्कारुकूष्माण्डालाबुचिर्भाटः| मधुरा रूक्षणाः शीता गौरवं तूत्तरोत्तरम्|| इति|
शशिलेक व्याख्या (इन्दु कृत)
कूष्माण्डादिकं वातस्लेष्मकरं, भेदनं, विष्टम्भकरमभिष्यन्दि, स्रोतःस्रावकं, मधुररसविपाकं, गुरु च| उर्वारुः कर्कटिका|| १२३||
अभिधानरत्नमाला - १. स्वादुस्कन्ध
कोशोत्फलं शीर्णरोमा धूमसाह्वः शुकच्छदः ||९६|| कूष्माण्डकी पुष्पलता ककुभाण्डो महाफलः ||९७||
त्रपुसं मूत्रलं चैव गजदन्तफलं च तत् ||९८||
अष्टाङ्गनिघण्टु - २७. विप्रकीर्ण प्रकरण
कूष्माण्डकी पुष्पलता ककुभाण्डा फलोत्तमा ||२५७||
कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
कूष्माण्डकी स्थिरफला पीतका सोमकामृता | महाफला पुष्पफला कुम्भारी सोमगृष्टिका ||५२६||
कूष्माण्डं शीतलं वृष्यं स्वादुपाकरसं गुरु | हृद्यं रूक्षं रसस्यन्दि श्लेष्मलं वातपित्तजित् ||५२७||
बालं पित्तहरं शीतं मध्यमं तु कफापहम् | पक्वं तु सर्वदोषघ्नं दीपनं बस्तिशोधनम् ||५२८||
लघूष्णं स्वादु सक्षारं पथ्यं चेतोविकारिणाम् | कूष्माण्डभाण्डी सक्षारा मधुरा रोचनी गुरुः ||५२९||
कफवातहरा रूक्षा शर्कराश्मरिभेदिनी | तन्मज्जा मधुरो वृष्यः पित्तनुत् बस्तिशोधनः ||५३०||
कूष्माण्डशाकं गुरु सन्निपातज्वरामशोफानिफलदाहहारि | वह्निप्रदं रोचनमुष्णवीर्यं कफे च पित्ते च हितं सरं स्यात् ||५३१||
द्रव्यगुणसङ्ग्रह - ३. शाकवर्ग
कूष्माण्डकं पित्तहरं बालं मध्यं कफावहम् | पक्वं लघूष्णं सक्षारं दीपनं बस्तिशोधनम् ||२९||
सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं चेतोविकारिणाम् | सक्षारा मधुरा रूक्षा रुच्या वातकफापहा ||३०||
अश्मरीभेदनी गुर्वी नाडी कूष्माण्डसम्भवा |३१|
द्रव्यगुणसङ्ग्रहटीका व्याख्या (श्रीशिवदाससेन कृत)
कूष्माण्डस्य बालाद्यवस्थाभेदेन गुणमाह– कूष्माण्डकमित्यादि| मध्यस्य कफावहत्वेन वातपित्तहरत्वं सूच्यते| यदाह वाग्भटः, "कूष्माण्डं वातपित्तजित्" इति| अत एव कफमावहति करोतीति कफावहमिति डल्हनोऽप्याचष्टे| अयं तु सौश्रुतः श्लोकः| पक्वमित्यत्र शुक्लमिति पठ्यते, तत्रापि स एवार्थः; पक्वस्य शुक्लवर्णत्वात्; चक्रेण स्पष्टार्थं पक्वमित्युक्तम्| सर्वदोषहरमिति सर्वग्रहणं रक्तोपसङ्ग्रहार्थम्| "सर्वदोषसहम्" इत्यन्ये पठन्ति| अत्रायमर्थः– न करोति नवा शमयतीत्यर्थ इति निबन्धसङ्ग्रहकृतः| चेतोविकारा अपस्मारादयः||२९-३१||–
धन्वन्तरिनिघण्टु - १. गुडूच्यादिवर्ग
कूष्माण्डिका कुम्भफला तथा स्थिरफला मता | कूष्माण्डी सोमसृष्टा च पीतिका च बॄहत्फला ||२०८||
वल्लीफलानां प्रवरं कूष्माण्डं वातपित्तजित् | वस्तिशुद्धिकरं वृष्यं हृद्यं चेतोविकारजित् ||२०९||
दोषत्रयं तस्य रसो निहन्ति, ज्वरेषु पथ्यो लघुरग्निकारी | कूष्माण्डं श्लेष्मलं विद्यान्नवं शरदि भक्षितम् |
तदल्पदोषं भवति यत्तु संवत्सरोषितम् ||५३२||
निघण्टुशेष - ४. शाककाण्ड
कूष्माण्डके तु कर्कारुः .. .. .. |३६१|
निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)
“कुषश् निष्कर्षे” कुष्यते कूष्माण्डः, “पिचण्डैरण्ड-” [हैमोणादिसू. १७६] इत्यण्डे निपात्यते, के कूष्माण्डकः; कोः उष्मणा अनितीति वा, कुत्सित उष्मा अण्डेषु-बीजेष्वस्य वा, पित्तकारित्वात्, तत्र| कर्किः सौत्रः, कर्कति कर्कारुः, पुंल्लिङ्गः, “कर्केरारुः” [हैमोणादिसू. ८१३] इत्यारुः, उकारान्तः; करोति तृप्तिं कर्कः, इयर्ति अरुः “रुद्यर्ति-” [हैमोणादिसू. ९९७] इत्युस् प्रत्ययः, बस्तिशोधनः सरत्वात्, कर्कश्चासावरुश्चेति वा, उसन्तोयम्” इत्यपरे|
भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - १०. शाकवर्ग
कूष्माण्डं स्यात्पुष्पफलं पीतपुष्पं बृहत्फलम् | कूष्माण्डं बृंहणं वृष्यं गुरु पित्तास्रवातनुत् |
बालं पित्तापहं शीतं मध्यमं कफकारकम् ||४५||
वृद्धं नातिहिमं स्वादु सक्षारं दीपनं लघु | बस्तिशुद्धिकरं चेतोरोगहृत्सर्वदोषजित् ||४६||
मदनपालनिघण्टु - ७. शाकवर्ग
कूष्माण्डकी पुष्पफली पचनालिश्चतुर्विधः | कर्कारुरफला कन्दी स्यादारू राजकर्कटी ||३||
कूष्माण्डं बृंहणं शीतं गुरु पित्तास्रवातजित् | बल्यं पित्तापहं शीतं मध्यमं कफकारकम् ||४||
पक्वं नातिहिमं स्वादु सक्षारं दीपनं लघु | बस्तिशुद्धिकरं रेतोरोगदोषत्रयापहम् ||५||
कूष्माण्डं नातिमधुरं वातश्मरिकफापहम् | तन्मज्जा पित्तनुद् वृष्यो मधुरो बस्तिशोधनः ||६||
कूष्माण्डतुम्बकालिङ्गकर्कोटैर्वारुडिण्डिसम् | तथा त्रपुसबीजं तु रुचिदं कफवातजित् ||३५||
भेदि विष्टम्भ्यभिष्यन्दि स्वादु पाकरसं गुरु | पित्तनुत्तेषु कूष्माण्डं बालं मध्यं कफापहम् ||३६||
राजनिघण्टु - ७. मूलकादिवर्ग
कर्कोटिका च कुष्माण्डी कुम्भाण्डी तु बृहत्फला | सुफला स्यात्कुम्भफला नागपुष्पफला मुनिः ||१६०||
मूत्राघातहरं प्रमेहशमनं कृच्छ्राश्मरीच्छेदनं विण्मूत्रग्लपनं तृषार्तिशमनं जीर्णाङ्गपुष्टिप्रदम् |
वृष्यं स्वादुतरं त्वरोचकहरं बल्यं च पित्तापहं कुष्माण्डं प्रवरं वदन्ति भिषजो वल्लीफलानां पुनः ||१६१||
राजवल्लभनिघण्टु - ३. माध्याह्निकपरिच्छेद
कूष्माण्डकं पित्तहरं बालं मध्यं कफापहम् | पक्वं लघूष्णं सक्षारं दीपनं बस्तिशोधनम् ||९६||
सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं चेतोविकारिणम् ||९७||
नाडीशाकगुण, कूष्माण्डनाडिकागुण
कूष्माण्डनाडिका गुर्वी शर्कराश्मरिनाशिनी ||११०||
कूष्माण्डफलमज्जागुण
कूष्माण्डमज्जा वृष्या स्यात् पित्तनुद्बस्तिशोधना ||२१३||
सरस्वतीनिघण्टु - ४. लतावर्ग
कूष्माण्डकी पुष्यलता फलवल्ली च वल्लिका | गुडयोगफला पीतपुष्पिका च महाफला ||३१||
सिद्धमन्त्र - २.वातपित्तघ्न कफकर द्रव्य / त्रिदोषहर द्रव्य
सोढलनिघण्टु - गुणसङ्ग्रह (द्वितीय भाग) - १. गुडूच्यादिवर्ग
कूष्माण्डं भेद्यभिष्यन्दि विष्टम्भि वातपित्तजित् ||१८५||
बस्तिशुद्धिकरं वृष्यं स्वादुपाकरसं गुरु | विशेषात्पित्तनुद्बालं मध्यं चैव कफापहम् ||१८६||
पक्वं लघूष्णं सक्षारं दीपनं पाचनं तथा | सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं चेतोविकारिणाम् ||१८७||
Isomultiflorenol acetate
Pentacyclic triterpene
sitosterols
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | मधुर - Madhura - Sweet अम्ल - Amla - Sour |
|---|---|
| Guna | लघु गुणम् - Laghu Gunam - Drug property which induces lightness to body स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness शीत गुणम् - Sheeta Gunam - Drug property which induces coldness and reduces heat or inflammation |
| Veerya | Shita Virya |
| Vipaka | Madhura |
| Prabhava | बाल बलवर्धन (Bala balavardhana) |
| Anupanam | मधु - Madhu - Honey | modal-content
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | श्वासम् - Shvasam - Disease Spectrum with difficulty breathing | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 2 | कासः - Kasa - Disease spectrum with Cough | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 3 | मेध्य रसायनम् - Medhya Rasayanam - Intellect promoting | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 4 | स्मृतिकरम् - Smrutikaram - Memory enhancer | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 5 | स्वर्य (Svarya, Voice melody enhancer) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 6 | बलकारक / बल्य / सामर्थ्यदायकम् - Balakaraka / Balya / Samarthyadayakam - Ergogenic , strength enhancer, Tonic | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 7 | हृद्यम् - Hrudyam - Cardiotonic Action - Cardiotonic are drugs used to increase the efficiency and improve the contraction of the heart muscle, which leads to improved blood flow to all tissues of the body. | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 8 | वृष्य/वाजीकरण (Vrushya/Vajikarana, Aphrodisiac) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 9 | वर्णकारकम् / वर्ण्यम् - Varna karaka / Varnya - Drug action which enhances color and glow of Skin | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 10 | क्षय रोगम् / राजयक्ष्मा / शोषम् - Kshaya Rogam / Rajayakshma / Shosham - Disease spectrum with progressive emaciation or cachexia | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 11 | ज्वरघ्नम् - Jvaraghnam - Antipyretic / Febrifuge | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 12 | बृंहणम् (Brumhana, Medicines which increases the size of the body) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 13 | मनोदोषम् - Manodosham - Spectrum of mental diseases / Psychiatric diseases | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 14 | रक्तपित्तम् (Raktapittam, Disease spectrum with uncontrolled bleeding from the body- Bleeding diathesis) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 15 | छर्दि - Chardi - Disease spectrum with vomiting | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 16 | तृष्णा / पिपासा / तृषा / तर्षणम् - Trishna / Pipasa / Trusha / Tarshana - Disease spectrum with excessive Thirst - Polydipsia | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 17 | बाल रसायनम् - Balarasayanam - Pharmacological action which prolongs healthy lifespan of children | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 18 | वात शोष/ गात्र शोषम् / शोषम् - Vatashosha / Gatrashosha / Shosha - Disease spectrum with Atrophy of any organ or part of the body | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 19 | तमः - Tama - Diseases with Fainting - Blackouts -Syncope | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 20 | उरक्षतम् - Urakshatam - Disease spectrums which cause lung damage and Progressive cachexia | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 21 | धातुक्षयम् - Dhatukshayam - Spectrum of diseases associated with Cachexia or loss of muscle mass | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 22 | बलक्षयम् (Balakshaya ) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 23 | दौर्बल्यम् - Dourbalyam - Tiredness / weakness / Fatigue | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 24 | वृद्धाप्य औषधम् (Vruddhapya Oushadham - Geriatric Medicine) | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 25 | बुद्धिमान्द्यता - Buddhimandyata - Mental retardation / Intellectual disability | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ | ||
| 26 | उरः सन्धानकरम् - Ura Sandhanakaram - Pharmaceutical action which cures lung diseases which cause cavities or injuries in the Lungs | कूष्माण्ड रसायनम् - 1 - Kushmanda Rasayanam - 1 | फलम् - Phalam - Fruits | शा.सं.म.अवलेह, भै. र, र. रा. सुं; रसे. सा.सं, वै. र, र. पि, अ.र, भा. प्र, र. र, धन्व, व. से, च. द; वृ. माः, अ.हृ.चि.३/११४ - ११८ |
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Adult Dosage | स्वरसम् - Svarasam - Juice | <= | 50 | ml | 3 times / day | 365 days | |
| Child Dosage | स्वरसम् - Svarasam - Juice | <= | 25 | ml | 3 times / day | 365 days |
