Home 03

कफवातघ्न पित्तल द्रव्याणि - Kaphavataghna Pittala Dravyani

Scientific Name: कफवातघ्न पित्तल द्रव्याणि - Kaphavataghna Pittala Dravyani

Hindi Name: कफवातघ्न पित्तल द्रव्याणि - Kaphavataghna Pittala Dravyani

English Name: Kaphavataghna Pittala Dravyani

Category: Combination Products

Sub-Category: बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms

Brief Description

सिद्धमन्त्र - ५. कफवातघ्नवर्ग
कफवातघ्न पित्तल द्रव्य
पित्तलं कफवातघ्नं वरुणः करुणोऽगुरुः | शिग्र्वर्कालर्ककण्टालीभूस्तृणं मरिचः क्षवः ||९०||
काण्डीरस्तुलसी स्वास्यं ताम्बूलीशृङ्गवेरिका | फणिज्जकश्च चाङ्गेरी पिप्पलीमूलचित्रकम् ||९१||
चव्यं त्वचा च वाराहीकन्दो लशुनगृञ्जनौ | पुन्नाडबाकुचीबीजं लुङ्गीजम्बीरजं फलम् ||९२||
चिञ्चावार्ताककालिङ्गकर्कार्वोर्वारुपाकिमम् | पीलूषणं बालबिल्वं तोदनं शीर्णवृन्तकम् ||९३||
मरिचैलादीप्यगन्धाऽऽसुरीसर्षपरामठाः | गुलिकालवणं स्वर्जियवोषक्षारगन्धकाः ||९४||
कुसुम्भश्च कुलत्थाश्च क्षारकूपाम्बुशुक्तकम् | मद्यं मूत्रं काञ्जिकं च सौवीरकतुषोदके ||९५||
खलः काम्बलिकश्चैव गोरसेन विपाचितौ | तैलं मूलकजीमूतकुटजार्ककरञ्जजम् ||९६||
विडङ्गक्ष्वेडकोशाम्रतुम्बीसर्षपशिग्रुजम् | ज्योतिष्मतीङ्गुदीपार्थपृथ्वीकाहस्तकर्णजम् ||९७||
आरुष्करं तौवरकं द्रवन्तीसप्तलोद्भवम् | नीलिकाशङ्खिनीश्यामादन्तीकम्पिल्लपीलुजम् ||९८||
देवाह्वचीडागम्भीरशिंशिपागरुसारजम् |९९|

सिद्धमन्त्रप्रकाश व्याख्या (बोपदेव कृत)

वरुणः सेतुवृक्षः, करुणः, छागलाख्यः, अगरुः जोङ्गकः, शिग्रुः सौभाञ्जनकः, अर्को रूपिका, अलर्को मन्दारः, कण्टाली कण्टकारिका| भूस्तृणं मालातृणं, मरिचो जम्बीरशाकम्,
तल्लक्षणम्–
जम्बीरगन्धि हरितं यदम्लकटुकं रसे| शाकं जम्बीरमित्युक्तं जम्भजं चोत्तरापथे इति||
क्षवः छिक्किका| काण्डीरो व्याख्यातः| तुलसी देवदुन्दुभिः| स्वास्यं सुमुखः, ताम्बूली नागवल्ली, शृङ्गवेरिका गोजिह्वाभेदः|
शृङ्गवेरवदाहृत्य शृङ्गवेरी विभाविता| कुस्तुम्बुरुवदाहृत्य तुम्बुरूणि बृहन्ति इत्येके|
फणिज्जको मरुवकः, चाङ्गेर्यम्लपत्री| पिप्पलीमूलं ग्रन्थिकं, चित्रको वह्निः|
चव्यं चविका, त्वचा गन्धत्वक्| वाराहीकन्दः–
क्षीरान्विता मूलकतुल्यकन्दा सप्ताष्टपत्रा सितरक्तकाण्डा|
बिभर्ति या पल्लवमष्टशब्दात्सकञ्चुकी श्वेतवपुर्वरेण्या– इत्यष्टाङ्गसङ्ग्रहे|
शाककर्कशवाराहवृषणाकारकन्दका| ताम्बूलवल्लीच्छदवद्वाराही गृष्टिकोच्यते||
इत्यन्यत्रोक्ता वा वाराही तस्याः कन्दः, लशुनो रसोनः, गृञ्जनः पलाण्डुभेदः, तथा च वाष्पचन्द्रः–
गन्धाकृतिरसैस्तुल्यो गृञ्जनस्तु पलाण्डुना | सूक्ष्मनालाग्रपत्रत्वाद् भिद्यतेऽसौ पलाण्डुतः|| इति||
पुन्नाडबाकुचीबीजं; पुन्नाड एडगजः, बाकुची सोमराजी तयोर्बीजं; लुङ्गीजम्बीरजं फलम्; लुङ्गी मातुलुङ्गी, जम्बीरो दन्तशठः ताभ्यां जातं फलम्| पाकिममिति चिञ्चादिपञ्चकविशेषणम्| तत्र चिञ्चा चुक्रिका, वार्ताकं वृन्ताकं, कालिन्दं कालिङ्गं, कर्कारु व्याख्यातं, एर्वारुः कर्कटी, पीलूषणं कटुरसं पीलुफलम्, बालबिल्वं कोमलबिल्वफलम्, तोदनं राजप्रियं, शीतफलम्, रावणाम्लिकेत्येके| शीर्णवृन्तकं मुखवासफलम्, कर्वरकमित्येके, क्षुरपत्रकमित्यन्ये|
मरिचं तीक्ष्णं, एला स्थूलैला, दीप्यो यवानी, गन्धा पशुगन्धा, आसुरी राजिका, सर्षपः सिद्धार्थः, रामठो हिङ्गु| गुलिकालवणं पाकातिशृतत्वाद् गुटिकाभूतलवणम्| स्वर्जिः स्वर्जिक्षारः| यवक्षारो यावशूकः| ऊषरा ऊषकः, ऊषरमृत्तिकापाक इत्येके| गन्धको लेलीतकः|
कुसुम्भकुलत्थौ धान्यविशेषौ, क्षारकूपाम्बु क्षाररसं कूपोदकं, शुक्तं चुक्रं, तल्लक्षणम्–
यन्मद्यादि शुचौ भाण्डे सक्षौद्रगुडकाञ्जिकम्, धान्यराशौ त्रिरात्रिस्थं शुक्तं चुक्रं तदुच्यते|| इति||
आदिशब्देन मधूकपुष्पजादिग्रहणम्| उक्तञ्च–
मधूकपुष्पेक्षुरसगुडपीलुफलादिभिः| साधितं जातमत्यम्लं शुक्रं चुक्रं च तन्मतम् इति|
फलादीन्यभिषूयन्ते सस्नेहलवणानि यत्|तदाहुः शुक्तमपरे सन्धानाभिषुताभिदः|
मघे दत्ते जलस्थाने मद्यसुक्तं तदेव तु|
मधुशुक्तं तु माध्वीके गुडशुक्तं गुडोदके||
इक्षुशुक्तं चेक्षुरसे इत्थमन्यानि कल्पयेत्-'इत्येके|
सर्वं पञ्चरसं मद्यं कालान्तरवशाद्यदा|
व्यक्तान्यरसमम्लत्वं याति शुक्तं तदोच्यते– 'इत्यन्ये|
मद्यं द्राक्षादिसाधनम्| उक्तं चाष्टाङ्गसङ्ग्रहे–
द्राक्षेक्षुमाक्षिकं शालिरुत्तमा व्रीहिपञ्चमाः|
मदाकरं यदेभ्योऽन्यत्तन्मद्यप्रतिरूपकम्|| इति||
मूत्रं गोमूत्रं, काञ्जिकं धान्याम्लं, सौवीरं गोधूमकाञ्जिकम्, निस्तुष यवकाञ्जिकमित्येके, तुषोदकं यवकाञ्जिकम्| खलः काम्बलिकश्च गोरसेन विपाचितः गोरसः तक्रम्| मूलकादीनामगरुसारान्तानां तैलम्| तत्र मूलकं हरितपर्णम्, जीमूतो देवदाली, कुटजो वत्सकः, अर्को रूपिका, करञ्जो नक्तमालः| विडङ्गं वेल्लं, क्ष्वेडः कोशातकी, कोशाम्रं लाक्षावृक्षफलं, तुम्बी अलाबुः, सर्षपः सिद्धार्थः, शिग्रुः सौभाञ्जनकः, ज्योतिष्मती कङगुणिका, इङ्गुदी तापसतरुः, पार्था आदित्यभक्ता, पृथ्वीका वाष्पिका, कृष्णजीरकमित्येके; हस्तिकर्णो रक्तैरण्डकः महापर्णो भूशाल इत्यन्ये, अरुष्करो भल्लातः, तुम्बरको व्याख्यातः, द्रवन्ती शम्बरी, सप्तला चर्मसाह्वा, नीलिका कालाञ्जनी, शङ्खिनी यवतिक्ता, श्यामा श्याममूला त्रिवृत्, वृद्धदारुक इत्येके; दन्ती निकुम्भः; कम्पिल्लो रक्तवर्णः, पीलुस्तीक्ष्णतरुः| देवाह्वं देवदारुः, चीडा सरलः, गम्भीरः सारतरुविशेषः, केचिद् गण्डीरं पठित्वा शिरीषं व्याचक्षते| शिंशिपा कृष्णसारः, अगरु जोङ्गकः| एषु मूलकादीनां बीजानि, देवाह्वानादीनां सारः| एतत्सर्वं श्लेष्मानिलघ्नं पित्तकरञ्च|९०-९८|

Sl.No	Raw Material	Variant	Ratio	Quantity Required for 1000g	Unit

modal-content

Rasa
Guna
Veerya
Vipaka
Prabhava
Anupanam

Sl.No.	Disease Factor	Name of the combination	Form of the combination	Reference	Combination products	Procedure

Disease Factors

	Type	Operator	Value	Unit	Frequency	Duration	Comment

Basic Information

Main Complaints

History

General Examination

Systemic Examination

Ayurved

History of present illness

Data

History of past illness

Data

Family History

Data

Personal History

Data

Treatment History

Data

Sexual/Social/Occupational etc.

Data

Temperature

Data

Blood Pressure

Data

Weight

Data

Height

Data

BMI

Data

Built

Data

Face

Data

Scalp

Data

Neck

Data

Scalp Hairs

Data

Body Hairs

Data

Lymph Nodes

Data

Nails

Data

Oedema

Data

Pallor

Data

Cyanosis

Data

Discolouration

Data

Odour

Data

Respiratory System

1. Inspection

Nose

Data

Throat

Data

Respiratory Rate

Data

Rhythm

Data

Chest

Data

Thoracic movements

Data

2. Palpation

Position of Mediastinum

Data

Position of the trachea

Data

Tactile vocal Fremitus

Data

Swellings

Data

Tenderness

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Breath sounds

Data

Added Sounds

Data

Cardiovascular System

1. Inspection

Raised JVP

Data

Oedema

Data

Clubbing

Data

Cyanosis

Data

Pallor

Data

Chest Wall shape

Data

2. Palpation

Pulse

Data

Hepatomegaly

Data

Apex Beat

Data

Pulsations

Data

Tenderness

Data

Thrills

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Heart sounds

First Heart Sound S1

Data

Second Heart Sound S2

Data

Murmurs

Data

Pericardial rub

Data

Gastrointestinal System

1. Inspection

Oral Cavity

Data

Lips

Data

Teeth

Data

Tongue

Data

Pharynx

Data

Neck

Data

Swallowing Reﬂex

Data

Abdomen

Data

2. Palpation

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Data

5. Per rectal and perianal Examination

Data

6. Endoscopic Findings

Data

7. Colonoscopy Findings

Data

8. MRCP Findings

Data

Central Nervous System

1. Higher Mental function

Mental Status

Data

Memory

Data

Orientation

Data

Speech

Data

Behavior

Data

Gait and Movements

Data

Calculations

Data

Thoughts

Data

Delusions/ Hallucinations/Illusions

Data

2. Cranial Nerves

Olfactory Nerve

Data

Optic Nerve

Data

Oculomotor Nerve

Data

Trochlear Nerve

Data

Abducent Nerve

Data

Trigeminal nerve

Data

Facial nerve

Data

Vestibular Cochlear nerve

Data

Glossopharyngeal Nerve

Data

Vagus Nerve

Data

Spinal Accessory Nerve

Data

Hypoglossal nerve

Data

3. Motor System

Muscle Bulk

Data

Muscle Power Score

Data

Muscle Power

Data

Muscle Tone

Data

Co-ordination

Data

Reflexes

Data

Involuntary Movement

Data

4. Sensory System

Superﬁcial Touch

Data

Deep Touch

Data

Pain

Data

Temperature

Data

Vibration

Data

Proprioception

Data

Knee reflex

Data

Ankle reflex

Data

and others

Data

Musculoskeletal System

1. Inspection

Discolouration

Data

Oedema

Data

Neck

Data

Jaws

Data

Shoulder

Data

Arm and Elbows

Data

Hands and Small Joints of Hand

Data

Fingers and Joints of ﬁngers

Data

Thighs and hip Joint

Data

Legs and Knee Joint

Data

Foot and Ankle Joints

Data

Spine and back

Data

Range of Movement

Data

Joints involvement

Data

2. Palpation

Temperature

Data

Tenderness

Data

Crepitus

Data

Movements

Data

3. Special Tests

Tests of temporomandibular Joint

Data

Spine tests

Data

Shoulder joint tests

Data

Elbow joint Tests

Data

Hip joint Tests

Data

Knee joint Tests

Data

Ankle joint Tests

Data

Tests of hand and foot Joints

Data

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection

Primary lesion

Data

Secondary lesion

Data

Pigmentations

Data

Hairs

Data

Blood vessels

Data

2. Palpation

State of the skin

Data

3. Special Tests

Koebner Phenomenon

Data

Wood lamp test

Data

Microscopic Appearance

Data

Diascopy

Data

Dermoscopy

Data

Patch test

Data

Skin Biopsy

Data

The visual system

Inspection of the eyes

Data

Intra ophthalmic Pressure

Data

Visual acuity

Data

Visual Field

Data

Refractive errors

Data

Ophthalmoscopic examination

Data

The ear

Inspection

Data

Palpation

Data

Otoscopic Examination

Data

Hearing Tests

Data

Vestibular Function Tests

Data

Audiogram

Data

The nose

Inspection

Data

Palpation

Data

Nasal canal patency test

Data

Rhinoscopy Findings

Data

The Reproductive System

1. Female Reproductive System

Breast

Inspection

Data

Palpation

Data

Mammogram

Data

External genitalia and vagina and Cervix

Inspection

Data

Palpation

Data

Per speculum examination

Data

Menstrual History

Data

2. Obstetric Examination

Gestations

Data

Parturition

Data

Live children

Data

Abortions

Data

Stillbirth

Data

LMP

Data

EDD

Data

Obstetric Complications

Data

3. Male Reproductive System

Inspection

Data

Palpation

Data

Semen Analysis

Data

Lab Tests

Blood Tests

Data

Urine Tests

Data

Sputum tests

Data

CSF Tests

Data

Imaging studies

X Ray

Data

MRI

Data

PET CT

Data

Others

Data

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Data

Diagnosis

Data

Disease Scores

Data

Complications

Data

Prognosis

Data

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

नाडी - Nadi

Data

मूत्र – Mutra

Data

मल – Mala

Data

जिह्वा - Jihva

Data

शब्द – Shabda

Data

स्पर्श - Sparsha

Data

स्दृक् – Druk

Data

आकृति - Akruti

Data

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha

1. प्रकृति - Prakṛuti – Body Constitution

Data

2. सार – Sara – Constitution of Tissue

Data

3. संहनन – Samhanana – Organ articulations

Data

4. प्रमाण – Pramana – Body Measurement

Data

5. सात्म्य – Satmya - Suitability

Data

6. सत्व – Satva – Psyche

Data

7. आहारशक्ति – Aharashakti – Power of Food intake and digestion

Data

8. व्यायामशक्ति – Vyayamashakti – Power of Excercise

Data

9. वय – Vaya - Age

Data

10. विकृति परीक्षा – Examination of Disease
10.1. निदान – Disease Cause

10.1.2. सन्निकृष्ट निदानम् – Imminent Reason

Data

10.1.3. विप्रकृष्ट निदानम् – Remote Reason

Data

10.1.4. बाह्य निदानम् – External Reason

Data

10.1.5. आभ्यन्तर निदानम् – Internal Reason

Data

10.1.6. प्राकृत निदानम् – Causes which are favourable to the treatment

Data

10.1.7. वैकृत निदानम् - Causes which are non-favourable to the treatment

Data

10.1.8. प्रधान हेतु – Primary Cause

Data

10.1.9. व्यभिचारि हेतु – Secondary weak cause

Data

10.1.10. उत्पादक हेतु – Accumulative or Productive Cause

Data

10.1.11. व्यञ्जक हेतु – Triggering Cause

Data

10.1.12. व्याधि हेतु – Causes which directly manifest disease

Data

10.1.13. दोष हेतु – Causes which directly vitiates Dosha

Data

10.1.14. उभयहेतु – Causes which vitiate Doshas and Manifest the disease

Data

10.2. पूर्वरूपम् – Prodromal Signs and Symptoms

Data

10.3. रोगकालम् – Disease state according to the time – Chronic or Acute

Data

10.4. दोषाणि तथा दोषावस्था – Dosha and State of Dosha

Data

10.5. दूष्याणि – Body components vitiated with Dosha

Data

10.6. स्रोतस् – Organ system involved

Data

10.7. स्रोतोदुष्टि प्रकार – Type of Vitiation in tissues

Data

10.8. काल – Disease Stage

Data

10.9. अग्नि – Metabolism

Data

10.10. कोष्ठ – Nature of Gut

Data

10.11. उद्भवस्थानम् – Place of disease Origin

Data

10.12. व्य्क्तस्थानम् – Place of Disease expression

Data

10.13. रोगमार्गम् – Ways of disease involvement

Data

10.14. लक्षणम् – Signs and Symptoms

Data

10.15. उपद्रव – Complications

Data

10.16. उपशय – Factors which relive disease symptoms and signs

10.16.1. हेतुविपरीत – Factors contrary to disease cause

Data

10.16.2. व्याधि विपरीत - Factors contrary to disease

Data

10.16.3. हेतुव्याधि विपरीत - Factors contrary to disease and cause

Data

10.16.4. हेतुविपरीतार्थकारि - Factors favouring the disease cause

Data

10.16.5. व्याधिविपरीतार्थकारि – Factors favouring the disease

Data

10.16.6. हेतुव्याधि विपरीतार्थकारि - Factors favouring the disease and disease cause

Data

10.17. अनुपशय - Factors which aggravate disease symptoms and sign

Data

10.18. सापेक्ष निदानम् – Differential Diagnosis

Data

10.19. व्याधिविनिश्चयम् – Definite Diagnosis

Data

10.20. साध्यासाध्यता – Prognosis

Data

10.21. अरिष्टलक्षणम् – End Of Life Signs and Symptoms

Data

Treatments

Medicines u>

i) Name

Data

ii) Dose

Data

iii) Frequency

Data

iv) Duration

Data

Surgery

Data

Para surgical treatments

Data

Radiation

Data

Physiotherapy

Data

Treatment Duration

Data

Type of treatment – OPD Or IPD

Data

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters	Ayurvedic Part	Symptoms	Signs	Complications	Lab tests	Imaging Studies	Disease Scores	Prognosis	Action
Before Treatment
After 15 Days

NAME:
MEANING:
SHLOKA:
AYURVEDIC DIAGNOSIS:
WESTERN DIAGNOSIS:
CLOSE MATCHES

Sl.no.	Amount	Validity	Action
1	$200	525600mins	Pay
2	$100	10000mins	Pay

कफवातघ्न पित्तल द्रव्याणि - Kaphavataghna Pittala Dravyani

Brief Description

Shloka

Phytochemical Property

Ingredients

Ayurvedic Property

Disease Factor

Contra Indications

Research Details

Dosage

Upload Case Sheet

Respiratory System

1. Inspection

2. Palpation

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection

2. Palpation

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection

2. Palpation

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

5. Per rectal and perianal Examination

6. Endoscopic Findings

7. Colonoscopy Findings

8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function

2. Cranial Nerves

3. Motor System

4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection

2. Palpation

3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection

2. Palpation

3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes

Intra ophthalmic Pressure

Visual acuity

Visual Field

Refractive errors

Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection

Palpation

Otoscopic Examination

Hearing Tests

Vestibular Function Tests

Audiogram

The nose

Inspection

Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System

Breast

Inspection

Palpation

External genitalia and vagina and Cervix

Inspection

Palpation

Menstrual History

2. Obstetric Examination

3. Male Reproductive System

Inspection

Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies