प्रियङ्ग्वम्बष्ठादि गणम् - Priyangvambashthadi Ganam
Scientific Name: Priyangvambashthadi Ganam
Hindi Name: प्रियङ्ग्वम्बष्ठादि गणम् - Priyangvambashthadi Ganam
English Name: प्रियङ्ग्वम्बष्ठादि गणम् - Priyangvambashthadi Ganam
Category: Combination Products
Sub-Category: बहुरूपम् - Bahurupam - Various Forms
Brief Description
सुश्रुतसंहिता - सूत्रस्थानम् - ३८. द्रव्यसंग्रहणीयाध्यायः
प्रियङ्गुसमङ्गाधातकीपुन्नागनागपुष्पचन्दनकुचन्दनमोचरसरसाञ्जनकुम्भीकस्रोतोजपद्मकेसरयोजनवल्ल्यो दीर्घमूला चेति ||४५||
अम्बष्ठाधातकीकुसुमसमङ्गाकट्वङ्गमधुकबिल्वपेशिकासावररोध्रपलाशनन्दीवृक्षाः
पद्मकेशराणि चेति ||४६||
गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ |
सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानां चापि रोपणौ ||४७||
निबन्धसङ्ग्रह व्याख्या (डल्हण कृत)
प्रियङ्ग्वित्यादि| समङ्गाऽञ्जलिकारिका ‘लज्जालुः’ इति लोके; पुन्नागस्तुङ्गः स्वनामख्यातः, अन्ये सुरपर्णिका सुगन्धिपुष्पा दक्षिणापथे सुरपती(सुरङ्गी)ति प्रसिद्धा; नागपुष्पं नागकेशरं; चन्दनं रक्तचन्दनं; कुचन्दनं मलयाद्रिचन्दनं [१] ; मोचरसः शाल्मलीचुपः; रसाञ्जनं दार्वीक्वाथसमुद्भवं स्वनामख्यातं; कुम्भीकः श्लक्ष्णत्वक्को रोमशः कुम्भीनामा वृक्षो यस्य त्वग् वस्त्राकारा भवति, अन्ये पाटलामाहुः, अपरे स्वल्पविटपमाहुः; स्रोतोजं सौवीराञ्जनं; पद्मकेशरं स्वनामख्यातं; योजनवल्ली मञ्जिष्ठा; दीर्घमूला दुरालभा, शालिपर्णीत्यपरे| अम्बष्ठेत्यादि|- अम्बष्ठा माचिका ‘साङ्कुरड’ इति पश्चिमे प्रसिद्धा, पाठा इत्यपरे; धातकीकुसुमं धातकीपुष्पं; समङ्गाऽञ्जलिकारिका ‘लज्जालुः’ इति लोके; कट्वङ्गोऽरलुकः; बिल्वपेशिका बालबिल्वगिरः; महारोध्रं केचित् पठन्ति; सावररोध्रो [२] लोध्रस्तस्यैव ग्राहित्वात्, नेतरस्तस्य विरेचनत्वात्; पलाशः किंशुकः; नन्दीवृक्षः काश्मरी, अन्ये गर्दभाण्डमाहुः; पद्मकेशरं स्वनामख्यातम्| सन्धानीयाविति भग्नसन्धानकारकौ||४५-४७||
अष्टाङ्गनिघण्टु - २१. प्रियङ्ग्वादिगण
प्रियङ्गुपुष्पाञ्जनयुग्मपद्माः पद्माद्रजो योजनवल्यनन्ता | मानद्रुमो मोचरसः समङ्गा पुन्नागशीतं मदनीयहेतुः ||१५४||
अम्बष्ठा मधुकं नमस्करी नन्दीवृक्षपलाशकच्छुरा | रोध्रं धातकिबिल्वपेशिके कट्वङ्गं कमलोद्भवं रजः ||१५५||
गणौ प्रियङ्ग्वम्बष्ठादी पक्वातीसारनाशनौ | सन्धानीयौ हितौ पित्ते व्रणानामपि रोपणौ ||१५६||
प्रियङ्ग्वादिगणे पूर्वं प्रियङ्गुः समुदाहृता | पद्मासितारविन्दा च चारटी पद्मचारिणी ||१५७||
रजः परागं किञ्जल्कं केसरं पद्मसम्भवम् | मञ्जिष्ठा विजया रक्ता समङ्गा विकसाऽरुणा ||१५८||
मञ्जुका रक्तयष्टी च ताम्रा योजनवल्यपि | अनन्ता दीर्घमूला च समुद्रान्तो यवासकः ||१५९||
सारद्रुः शाल्मली मोचा पुराणी रक्तपुष्पिका | निर्यासो यस्तु शाल्मल्याः स मोचरससञ्ज्ञकः ||१६०||
समङ्गा शतपत्रा च तथैवाञ्चलिकारिका | नमस्कारी रक्तमूला तथा पुष्पावरोधिका ||१६१||
पुन्नागः पुरुषाह्वश्च तुङ्गाख्यो रक्तकेसरः | नमेरुर्देवपुन्नागः स्कन्धपुष्पः सुराह्वयः ||१६२||
मदहेतुः सिन्धुपुष्पी धातकी मदयन्तिका | कुञ्जरा हरिसारा च मदवीर्या मदप्रिया ||१६३||
| Sl.No | Raw Material | Variant | Ratio | Quantity Required for 1000g | Unit |
|---|
| Rasa | |
|---|---|
| Guna | |
| Veerya | |
| Vipaka | |
| Prabhava | |
| Anupanam | modal-content |
| Sl.No. | Disease Factor | Name of the combination | Form of the combination | Reference | Combination products | Procedure |
|---|
| Disease Factors |
|---|
| Type | Operator | Value | Unit | Frequency | Duration | Comment |
|---|