Home 03

निम्बस्य पक्व फलम् - Nimbasya Pakva Phalam

Scientific Name: Azadirachta indica

Hindi Name: नीम की पकी हुयी फल - Neem ki paki huyi phal

English Name: Ripened Neem fruit

Category: Plant Parts

Sub-Category: फलम् - Phalam - Fruits

Out of Stock

Brief Description

Neem is an effective anti fungal, anti microbial, anticancer drug having multiple health benefits especially influencing skin and integumentary system.

कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग

निम्बो नियमनोरिष्टः पिचुमन्दः सुतिक्तकः | सुभद्रः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः ||८७८||
कृमिघ्नश्छर्दनो नेता यवनेष्टः शुकप्रियः | निम्बस्तिक्तः कटुः पाके लघुः शीतोऽग्निवातकृत् ||८७९||
ग्राह्यहृद्यो जयेत् पित्तकफमेहज्वरकृमीन् | कुष्ठकासारुचिश्वासहृल्लासश्वयथुव्रणान् ||८८०||
ग्राहि प्रवालं निम्बस्य रक्तपित्तकफकृमीन् | कुष्ठघ्नं वातजननं नेत्ररोगान् विनाशयेत् ||८८१||
तद्वत् पत्राणि निम्बस्य व्रणघ्नानि विशेषतः | शलाका निम्बपत्रस्य कासश्वासविनशिनी ||८८२||
कृमिघ्ना तु वरिष्ठा स्यात् कुष्ठज्वरविनाशिनी | चक्षुष्यं निम्बपुष्पञ्च कृमिपित्तविषप्रणुत् ||८८३||
वातलं कटुपाकं स्यात् सर्वारोचकनाशनम् | फलं तिक्तं रसे पाके कटुकं भेदनं लघु ||८८४||
अरूक्षमुष्णं कुष्ठघ्नं गुल्मार्शःकृमिमेहनुत् | निम्बस्य पक्वं मधुरं सतिक्तं स्निग्धं फलं शोणितपित्तरोगे |
कफे प्रशस्तं नयनामयघ्नं, क्षतक्षयघ्नं गुरु पिच्छिलञ्च ||८८५||
निम्बबीजस्य मज्जा च कृमिकुष्ठविशोधनः |८८६|

धन्वन्तरिनिघण्टु - १. गुडूच्यादिवर्ग

निम्बो नियमनो नेता पिचुमन्दः सुतिक्तकः | अरिष्टः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः ||३१||
निम्बस्तिक्तरसः शीतो लघुः श्लेष्मास्रपित्तनुत् | कुष्ठकण्डूव्रणान्हन्ति लेपाहारादिशीतलः ||३२||
अपक्वं पाचयेच्छोफं व्रणं पक्वं विशोधयेत् ||३३||

धन्वन्तरिनिघण्टु - ७. मिश्रकादिवर्ग
पञ्चनिम्बक
निम्बस्य पत्रं त्वक्पुष्पफलमूलैः समन्वितम् | पञ्चनिम्बमिति ख्यातं नामतः शास्त्रकोविदैः ||५८||
पञ्चनिम्बमिदं कुष्ठपञ्चकव्रणनाशनम् |५९|

निघण्टुशेष - १. वृक्षकाण्ड

निम्बे तु सर्वतोभद्रः पारिभद्रः सुतिक्तकः ||१३६||
पिचुमन्दो यवनेष्टः शक्रेष्टः शुकमालकः | अरिष्टो हिङ्गुनिर्यासो नेता नियमनोऽपि च ||१३७||

निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)

नयति रोगान् उपशमं निम्बः, डी-नी-बन्दि- हैमोणादिसू. ३२५ इति डिदिम्बः; निम्ब्यते-सिच्यते वा, तत्र| सर्वतो भद्रमस्मात् सर्वतोभद्रः| पारिनिष्ठां प्राप्तं भद्रमस्य पारिभद्रः| सुतरां तिक्तः सुतिक्तः, के सुतिक्तकः||१३६||

हिङ्गुनिर्यासशब्दोऽयं निम्बे हिङ्गुरसेऽपि च| इति शाश्वतः श्लो. ३७३ इति|

नयति रोगानुपशममिति नेता| नियम्यन्ते रोगा अनेन नियमनः, करणाधारे सिद्ध. ५.३.१२९ इत्यनट्| आह च–
निम्बो नियमनो नेता पिचुमन्दः सुतिक्तकः | अरिष्टः सर्वतोभद्रः सुभद्रः पारिभद्रकः|| इति|

एतस्य लोके नीम्ब इति प्रसिद्धिः||१३७||

भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ४. गुडूच्यादिवर्ग

निम्बः स्यात्पिचुमर्दश्च पिचुमन्दश्च तिक्तकः | अरिष्टः पारिभद्रश्च हिङ्गुनिर्यास इत्यपि ||८१||
निम्बः शीतो लघुर्ग्राही कटुपाकोऽग्निवातनुत् | अहृद्यः श्रमतड्कासज्वरारुचिकृमिप्रणुत् ||८२||
व्रणपित्तकफच्छर्दिकुष्ठहृल्लासमेहनुत् | निम्बपत्रं स्मृतं नेत्र्यं कृमिपित्तविषप्रणुत् ||८३||
वातलं कटुपाकञ्च सर्वारोचककुष्ठनुत् | निम्बफलं रसे तिक्तं पाके तु कटुभेदनम् |
स्निग्धं लघूष्णं कुष्ठघ्नं गुल्मार्शःकृमिमेहनुत् ||८४||

मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग

निम्बो नियमनो नेताऽरिष्टः स्यात्पारिभद्रकः |

सुतिक्तः सर्वतोभद्रः पिचुमन्दः प्रभद्रकः | कुष्ठहा देवदत्तश्च रविसन्निभसूर्यकौ ||१३७||
निम्बः शीतो लघुर्ग्राही कटुपाकोऽग्निवातकृत् ||१३८||
व्रणपित्तकफच्छर्दिकुष्ठहृल्लासमेहनुत् | निम्बपत्रं स्मृतं नेत्र्यं कृमिपित्तविषप्रणुत् ||१३९||
तत्फलं भेदनं स्निग्धमुष्णं कुष्ठहरं लघु | अपक्वं पाचयेन्निम्बः पक्वं च परिशोषयेत् ||१४०||

मदनादिनिघण्टु - १. प्रथमगण

निम्बोऽरिष्टः सुभद्रश्च पिचुमन्दः शुकप्रियः | सुतिक्तः सर्वतोभद्रः प्रभद्रो वरतिक्तकः ||७||

अन्यो निम्बो महानिम्बो गिरिकशुकशालकः | बृहन्निम्बो निम्बवरः कार्मुको विषमुष्टिकः ||८||
निम्बस्तिक्तो हिमः कुष्ठ कृमिपित्तकफापहः | महानिम्बः परङ्ग्राही कषायो रूक्षशीतलः ||९||

माधवद्रव्यगुण - १. विविधौषधिवर्ग

निम्बः पित्तकफच्छर्दिव्रणहृल्लासकुष्ठनुत् | तत्फलं भेदनं स्निग्धमुष्णं कुष्ठहरं सरम् ||१९||

माधवद्रव्यगुण - २२. शाकवर्ग

आटरूषकवेत्राग्रगुडूचीनिम्बपर्पटाः ||२०||किराततिक्तसहिताः सर्वे पित्तकफापहाः |

राजनिघण्टु - ९. प्रभद्रादिवर्ग

अथ निगदितः प्रभद्रः पिचुमन्दः पारिभद्रको निम्बः | काकफलः कीरेष्टो नेताऽरिष्टश्च सर्वतोभद्रः ||७||
धमनो विशीर्णपर्णी पवनेष्टः पीतसारकः शीतः | वरतिक्तोऽरिष्टफलो ज्येष्ठामालकश्च हिङ्गुनिर्यासः ||८||
छर्दनश्चाग्निधमनो ज्ञेया नाम्नान्तु विंशतिः ||९|| प्रभद्रकः प्रभवति शीततिक्तकः कफव्रणक्रिमिवमिशोफशान्तये |
बलासभिद्बहुविषपित्तदोषजिद्विशेषतो हृदयविदाहशान्तिकृत् ||१०||

राजवल्लभनिघण्टु - ६. औषधाश्रयपरिच्छेद

निम्बः पित्तकफछर्दिव्रणहृत् वातकुष्ठनुत् ||६३||

लघुनिघण्टु
निम्बो नियमनो नेता पिचुमन्दः सुतिक्तकः | अरिष्टः सर्वतोभद्रः प्रभद्रः पारिभद्रकः ||१३७||
शुकपर्णः शीर्णपर्णो अरिष्टो वानरप्रियः | छर्दिघ्नो हिङ्गुनिर्यासः पीतसारो रविप्रियः ||१३८||
मुस्तं सतिक्तं सङ्ग्राहि दीपनं पाचनं कटु | रक्तपित्तत्रिदोषघ्नं कृमिशूलविषापहम् ||१३९||
निम्बस्तिक्तः कफच्छर्दिव्रणहृल्लासकुष्ठजित् | अपक्वं पाकयेत् शोफं पक्वं चापि विशोधयेत् ||१४०||

सोढलनिघण्टु, गुणसङ्ग्रह (द्वितीय भाग), १. गुडूच्यादिवर्ग

निम्बः पित्त कफ च्छर्दि व्रण हृल्लास कुष्ठजित् |

Azadirachtin
Nimbolinin
Nimbin
Nimbidin
Nimbidol
Gallic Acid
Vitamin C - Ascorbic Acid
Nimbanene
Azadirone
Epoxyazadiradione
Azadiradione
Azadiradione
Gedunin
Quercetin
Beta-sitosterol
n-hexacosanol
6-desacetylnimbinene
Polyphenolic compounds

Sl.No	Raw Material	Variant	Ratio	Quantity Required for 1000g	Unit

modal-content

Rasa	तिक्त - Tikta - Bitter मधुर - Madhura - Sweet
Guna	गुरु गुणम् - Guru gunam - Drug action which induces heaviness मन्द गुण - Manda Guna - Drug action which imparts slowness उष्णं गुणम् - Ushna Gunam - Drug action which imparts heat स्निग्ध गुणम् - Snigdha Gunam - Drug action which imparts unctuousness श्लक्ष्ण गुणम् - Shlakshna Gunam - Drug property which imparts smoothness सान्द्र गुणम् - Sandra Gunam - Drug action which imparts thickness or tightness or tight binding मृदु गुणम् - Mrudu Gunam - Drug action which imparts softness स्थिर गुणम् - Sthira Gunam - Drug action which imparts stability सूक्ष्म गुणम् - Sukshma Gunam - Drug property by virtue of which molecules of drug can eneter into minutetst spaces of body पिच्छिल गुणम् - Picchila Gunam - Drug action which induces lubrication/sliminess
Veerya	Ushna veerya
Vipaka	Katu
Prabhava	कुष्ठहरम् - Kushthaharam - Drug action which cures spectrum of Skin diseases.
Anupanam	रोगोपशमन अनुपानम् - Anupana according to the diseases.

Sl.No.	Disease Factor	Name of the combination	Form of the combination	Reference	Combination products	Procedure

Disease Factors

	Type	Operator	Value	Unit	Frequency	Duration	Comment
Adult Dosage	सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder	<=	10	g	3 times / day	15 days
Adult Dosage		कषायम् - kashayam - Decoctions	<=	100	ml	3 times / day	15 days
Child Dosage	सूक्ष्म चूर्णम् - Sukshma Churnam - Fine Powder	<=	5	g	3 times / day	15 days
Child Dosage		कषायम् - kashayam - Decoctions	<=	50	ml	3 times / day	15 days

Basic Information

Main Complaints

History

General Examination

Systemic Examination

Ayurved

History of present illness

Data

History of past illness

Data

Family History

Data

Personal History

Data

Treatment History

Data

Sexual/Social/Occupational etc.

Data

Temperature

Data

Blood Pressure

Data

Weight

Data

Height

Data

BMI

Data

Built

Data

Face

Data

Scalp

Data

Neck

Data

Scalp Hairs

Data

Body Hairs

Data

Lymph Nodes

Data

Nails

Data

Oedema

Data

Pallor

Data

Cyanosis

Data

Discolouration

Data

Odour

Data

Respiratory System

1. Inspection

Nose

Data

Throat

Data

Respiratory Rate

Data

Rhythm

Data

Chest

Data

Thoracic movements

Data

2. Palpation

Position of Mediastinum

Data

Position of the trachea

Data

Tactile vocal Fremitus

Data

Swellings

Data

Tenderness

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Breath sounds

Data

Added Sounds

Data

Cardiovascular System

1. Inspection

Raised JVP

Data

Oedema

Data

Clubbing

Data

Cyanosis

Data

Pallor

Data

Chest Wall shape

Data

2. Palpation

Pulse

Data

Hepatomegaly

Data

Apex Beat

Data

Pulsations

Data

Tenderness

Data

Thrills

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Heart sounds

First Heart Sound S1

Data

Second Heart Sound S2

Data

Murmurs

Data

Pericardial rub

Data

Gastrointestinal System

1. Inspection

Oral Cavity

Data

Lips

Data

Teeth

Data

Tongue

Data

Pharynx

Data

Neck

Data

Swallowing Reﬂex

Data

Abdomen

Data

2. Palpation

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Data

5. Per rectal and perianal Examination

Data

6. Endoscopic Findings

Data

7. Colonoscopy Findings

Data

8. MRCP Findings

Data

Central Nervous System

1. Higher Mental function

Mental Status

Data

Memory

Data

Orientation

Data

Speech

Data

Behavior

Data

Gait and Movements

Data

Calculations

Data

Thoughts

Data

Delusions/ Hallucinations/Illusions

Data

2. Cranial Nerves

Olfactory Nerve

Data

Optic Nerve

Data

Oculomotor Nerve

Data

Trochlear Nerve

Data

Abducent Nerve

Data

Trigeminal nerve

Data

Facial nerve

Data

Vestibular Cochlear nerve

Data

Glossopharyngeal Nerve

Data

Vagus Nerve

Data

Spinal Accessory Nerve

Data

Hypoglossal nerve

Data

3. Motor System

Muscle Bulk

Data

Muscle Power Score

Data

Muscle Power

Data

Muscle Tone

Data

Co-ordination

Data

Reflexes

Data

Involuntary Movement

Data

4. Sensory System

Superﬁcial Touch

Data

Deep Touch

Data

Pain

Data

Temperature

Data

Vibration

Data

Proprioception

Data

Knee reflex

Data

Ankle reflex

Data

and others

Data

Musculoskeletal System

1. Inspection

Discolouration

Data

Oedema

Data

Neck

Data

Jaws

Data

Shoulder

Data

Arm and Elbows

Data

Hands and Small Joints of Hand

Data

Fingers and Joints of ﬁngers

Data

Thighs and hip Joint

Data

Legs and Knee Joint

Data

Foot and Ankle Joints

Data

Spine and back

Data

Range of Movement

Data

Joints involvement

Data

2. Palpation

Temperature

Data

Tenderness

Data

Crepitus

Data

Movements

Data

3. Special Tests

Tests of temporomandibular Joint

Data

Spine tests

Data

Shoulder joint tests

Data

Elbow joint Tests

Data

Hip joint Tests

Data

Knee joint Tests

Data

Ankle joint Tests

Data

Tests of hand and foot Joints

Data

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection

Primary lesion

Data

Secondary lesion

Data

Pigmentations

Data

Hairs

Data

Blood vessels

Data

2. Palpation

State of the skin

Data

3. Special Tests

Koebner Phenomenon

Data

Wood lamp test

Data

Microscopic Appearance

Data

Diascopy

Data

Dermoscopy

Data

Patch test

Data

Skin Biopsy

Data

The visual system

Inspection of the eyes

Data

Intra ophthalmic Pressure

Data

Visual acuity

Data

Visual Field

Data

Refractive errors

Data

Ophthalmoscopic examination

Data

The ear

Inspection

Data

Palpation

Data

Otoscopic Examination

Data

Hearing Tests

Data

Vestibular Function Tests

Data

Audiogram

Data

The nose

Inspection

Data

Palpation

Data

Nasal canal patency test

Data

Rhinoscopy Findings

Data

The Reproductive System

1. Female Reproductive System

Breast

Inspection

Data

Palpation

Data

Mammogram

Data

External genitalia and vagina and Cervix

Inspection

Data

Palpation

Data

Per speculum examination

Data

Menstrual History

Data

2. Obstetric Examination

Gestations

Data

Parturition

Data

Live children

Data

Abortions

Data

Stillbirth

Data

LMP

Data

EDD

Data

Obstetric Complications

Data

3. Male Reproductive System

Inspection

Data

Palpation

Data

Semen Analysis

Data

Lab Tests

Blood Tests

Data

Urine Tests

Data

Sputum tests

Data

CSF Tests

Data

Imaging studies

X Ray

Data

MRI

Data

PET CT

Data

Others

Data

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Data

Diagnosis

Data

Disease Scores

Data

Complications

Data

Prognosis

Data

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

नाडी - Nadi

Data

मूत्र – Mutra

Data

मल – Mala

Data

जिह्वा - Jihva

Data

शब्द – Shabda

Data

स्पर्श - Sparsha

Data

स्दृक् – Druk

Data

आकृति - Akruti

Data

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha

1. प्रकृति - Prakṛuti – Body Constitution

Data

2. सार – Sara – Constitution of Tissue

Data

3. संहनन – Samhanana – Organ articulations

Data

4. प्रमाण – Pramana – Body Measurement

Data

5. सात्म्य – Satmya - Suitability

Data

6. सत्व – Satva – Psyche

Data

7. आहारशक्ति – Aharashakti – Power of Food intake and digestion

Data

8. व्यायामशक्ति – Vyayamashakti – Power of Excercise

Data

9. वय – Vaya - Age

Data

10. विकृति परीक्षा – Examination of Disease
10.1. निदान – Disease Cause

10.1.2. सन्निकृष्ट निदानम् – Imminent Reason

Data

10.1.3. विप्रकृष्ट निदानम् – Remote Reason

Data

10.1.4. बाह्य निदानम् – External Reason

Data

10.1.5. आभ्यन्तर निदानम् – Internal Reason

Data

10.1.6. प्राकृत निदानम् – Causes which are favourable to the treatment

Data

10.1.7. वैकृत निदानम् - Causes which are non-favourable to the treatment

Data

10.1.8. प्रधान हेतु – Primary Cause

Data

10.1.9. व्यभिचारि हेतु – Secondary weak cause

Data

10.1.10. उत्पादक हेतु – Accumulative or Productive Cause

Data

10.1.11. व्यञ्जक हेतु – Triggering Cause

Data

10.1.12. व्याधि हेतु – Causes which directly manifest disease

Data

10.1.13. दोष हेतु – Causes which directly vitiates Dosha

Data

10.1.14. उभयहेतु – Causes which vitiate Doshas and Manifest the disease

Data

10.2. पूर्वरूपम् – Prodromal Signs and Symptoms

Data

10.3. रोगकालम् – Disease state according to the time – Chronic or Acute

Data

10.4. दोषाणि तथा दोषावस्था – Dosha and State of Dosha

Data

10.5. दूष्याणि – Body components vitiated with Dosha

Data

10.6. स्रोतस् – Organ system involved

Data

10.7. स्रोतोदुष्टि प्रकार – Type of Vitiation in tissues

Data

10.8. काल – Disease Stage

Data

10.9. अग्नि – Metabolism

Data

10.10. कोष्ठ – Nature of Gut

Data

10.11. उद्भवस्थानम् – Place of disease Origin

Data

10.12. व्य्क्तस्थानम् – Place of Disease expression

Data

10.13. रोगमार्गम् – Ways of disease involvement

Data

10.14. लक्षणम् – Signs and Symptoms

Data

10.15. उपद्रव – Complications

Data

10.16. उपशय – Factors which relive disease symptoms and signs

10.16.1. हेतुविपरीत – Factors contrary to disease cause

Data

10.16.2. व्याधि विपरीत - Factors contrary to disease

Data

10.16.3. हेतुव्याधि विपरीत - Factors contrary to disease and cause

Data

10.16.4. हेतुविपरीतार्थकारि - Factors favouring the disease cause

Data

10.16.5. व्याधिविपरीतार्थकारि – Factors favouring the disease

Data

10.16.6. हेतुव्याधि विपरीतार्थकारि - Factors favouring the disease and disease cause

Data

10.17. अनुपशय - Factors which aggravate disease symptoms and sign

Data

10.18. सापेक्ष निदानम् – Differential Diagnosis

Data

10.19. व्याधिविनिश्चयम् – Definite Diagnosis

Data

10.20. साध्यासाध्यता – Prognosis

Data

10.21. अरिष्टलक्षणम् – End Of Life Signs and Symptoms

Data

Treatments

Medicines u>

i) Name

Data

ii) Dose

Data

iii) Frequency

Data

iv) Duration

Data

Surgery

Data

Para surgical treatments

Data

Radiation

Data

Physiotherapy

Data

Treatment Duration

Data

Type of treatment – OPD Or IPD

Data

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters	Ayurvedic Part	Symptoms	Signs	Complications	Lab tests	Imaging Studies	Disease Scores	Prognosis	Action
Before Treatment
After 15 Days

NAME:
MEANING:
SHLOKA:
AYURVEDIC DIAGNOSIS:
WESTERN DIAGNOSIS:
CLOSE MATCHES

Sl.no.	Amount	Validity	Action
1	$200	525600mins	Pay
2	$100	10000mins	Pay

निम्बस्य पक्व फलम् - Nimbasya Pakva Phalam

Brief Description

Shloka

Phytochemical Property

Ingredients

Ayurvedic Property

Disease Factor

Contra Indications

Research Details

A Review of chemical constituents and traditional usage of Neem plant (Azadirachta Indica)

Chemical Constituents of the Flowers of Azadirachta indica

Herbal remedies of Azadirachta indica and its medicinal application.

Studies in the Chemical Constituents of Azadirachta indica Part II: Isolation and structure of the new triterpenoid azadirachtol

Neem (Azadirachta indica): An indian traditional panacea with modern molecular basis

Dosage

Upload Case Sheet

Respiratory System

1. Inspection

2. Palpation

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection

2. Palpation

3. Percussion

Data

4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection

2. Palpation

Data

3. Percussion

Data

4. Auscultation

5. Per rectal and perianal Examination

6. Endoscopic Findings

7. Colonoscopy Findings

8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function

2. Cranial Nerves

3. Motor System

4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection

2. Palpation

3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection

2. Palpation

3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes

Intra ophthalmic Pressure

Visual acuity

Visual Field

Refractive errors

Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection

Palpation

Otoscopic Examination

Hearing Tests

Vestibular Function Tests

Audiogram

The nose

Inspection

Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System

Breast

Inspection

Palpation

External genitalia and vagina and Cervix

Inspection

Palpation

Menstrual History

2. Obstetric Examination

3. Male Reproductive System