शिवक्रान्ता पञ्चाङ्गम् / श्वेत शंखपुष्पी पञ्चाङ्गम् - 1 - Shivakranta panchangam / Shveta Shankhapushpi Panchangam - 1

Scientific Name: Convolvulus pluricaulis

Hindi Name: शंखाहुली / विष्णुक्रान्ता पञ्चाङ्गम् - Shankhahuli / Vishnukranta Panchang

English Name: Indian morning glory - White Variant - Whole plant

Category: Plant Parts

Sub-Category: पञ्चाङ्गम् - Panchangam - Whole plant

Out of Stock

Brief Description

Shankhapushpi is best known for its brain tonic, tranquilizer anticonvulsive, styptic and coolant actions.

कैयदेवनिघण्टु - १. ओषधिवर्ग
विष्णुक्रान्ता
धावली चीली इत्येके |
सफली मूर्दधित्यमि विष्णुक्रान्ताऽपराजिता | सतीनिका नीलपुष्पी दीनिकी क्षुरिका जया ||६८८||
तस्यान्तबीजोऽर्कसुतो विषगन्धो विषोदरः | अशीतकः सूक्ष्मपत्रा सतीनछदिका तथा ||६८९||
शुक्रपुष्पा भूमिलग्ना ह्रस्वा सा शङ्खपुष्पिका | विष्णुक्रान्ता कटुस्तिक्ता बुद्धिमेधास्मृतिप्रदा ||६९०||
कषाया कटुका पाके व्रणकृमिकफापहा | शाकं विषघ्नं गुरु शङ्खपुष्प्या |
दाहं सपित्तं विनिहन्ति वातम् |६९१|

 

शङ्खपुष्पी
 

शङ्खपुष्पी क्षीरपुष्पी कम्बुपुष्पी मनोरमा ||१४९३||
शिवाब्राह्मी भूतिलता किरीटी कम्बुमालिका | माङ्गल्यपुष्पी शङ्खाह्वा मेध्या वनविलासिनी ||१४९४||
मङ्गल्यान्या रक्तपुष्पा सुभद्रा सूक्ष्मपत्रिका | सर्पाक्षी त्वपरा विष्णुक्रान्तान्या नीलपुष्पिका ||१४९५||
शङ्खपुष्पी सरा स्वर्या कटुस्तिक्ता रसायनी | अनुष्णा वर्णमेधाग्निबलायुःकान्तिदा हरेत् ||१४९६||
दोषापस्मारलूतास्त्रीकुष्ठभूतविषकृमीन् ||१४९७||

 

 

धन्वन्तरिनिघण्टु - ४. करवीरादिवर्ग
अश्वक्षुरा
अश्वक्षुरा श्वेतपुष्पी श्वेता च गिरिकर्णिका | कटभी श्वेतानामा च श्वेतस्यन्दाऽपराजिता ||८४||
नीलपुष्पा महाश्वेता गिरीकर्णी गवादनी | वल्ली चात्युग्रगन्धा च नीलस्पन्दा प्रकीर्तिता ||८५||
गिरिकर्णीद्वयं तिक्तं पित्तोपद्रवनाशनम् | चक्षुष्यं विषदोषघ्नं त्रिदोषशमनं च तत् ||८६||
गिरिकर्णी हिमा तिक्ता पित्तोपद्रवनाशिनी | विषनेत्रविकारांश्च हन्ति कुष्ठरुजापहा ||८७||

 

निघण्टुशेष - ३. लताकाण्ड
गिरिकर्णी
स्याद् गिरिकर्ण्यामास्फोता विष्णुक्रान्ताऽपराजिता ||३०७||

निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)

गिरिः-अश्मेव कर्णोऽस्याः गिरिकर्णी, “पाक-कर्ण-पर्ण-वालान्तात्” [सिद्ध. २.४.५५] इति ङीः, तस्याम्| आ-समन्तात् स्फुटति आस्फोता, पृषोदरादित्वात् तकारः| विष्णुना क्रम्यते विष्णुक्रान्ता| अत एव रक्षाहेतुत्वाद् अपराजिता अप्रतिहता|

एतस्या लोके ‘गिरणई’ इति प्रसिद्धिः||३०७||

कृष्णगिरिकर्णी


.. .. .. कृष्णा त्वव्यक्तगन्धिका ||३०८||
नीलस्यन्दा नीलपुष्पी महाश्वेता गवादनी |३०९|

निघण्टुशेषटीका व्याख्या (श्रीवल्लभगणि कृत)

‘तुः’ पुनरर्थे| कृष्णा गिरिकर्णी, अव्यक्तो गन्धोऽस्याः अव्यक्तगन्धिका||३०८||

नीलः स्यन्दोऽस्याः नीलस्यन्दा| नीलवर्णानि पृष्पाण्यस्याः नीलपुष्पी| महती चासौ श्वेता च महाश्वेता| गावोऽदन्त्यस्यां गवादनी, अनटि “स्वरे वाऽनक्षे” [सिद्ध. १.२.२९] इत्यवादेशः|

एतस्या लोके ‘कालीगिरणई’ इति प्रसिद्धिः| आह च–
अश्वखुरः श्वेतपुष्पी श्वेता च गिरिकर्णिका|
कटभी श्वेतनामा च श्वेतस्यन्दाऽपराजिता||
नीलपुष्पी महाश्वेता गिरिकर्णी गवादनी|
वेशी चात्युग्रगन्धा च नीलस्यन्दा प्रकीर्तिता| [धन्व. वर्ग ४ श्लो. ८४-८५] इति|

एतानि सर्वाणि “स्याद् गिरिकर्ण्यामास्फोता” [श्लो. ३०७] इत्याद्यारभ्य गिरिकर्णीनामानि

भावप्रकाश-पूर्वखण्ड-मिश्रप्रकरण - ४. गुडूच्यादिवर्ग
अपराजिता
आस्फोता गिरिकर्णी स्याद्विष्णुक्रान्ताऽपराजिता | अपराजिते कटू मेध्ये शीते कण्ठ्ये सुदृष्टिदे |
कुष्ठमूत्रत्रिदोषामशोथव्रणविषापहे | कषाये कटुके पाके तिक्ते च स्मृतिबुद्धिदे ||९७||

मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग
 

विष्णुक्रान्ता
 

विष्णुक्रान्ता नीलपुष्पी जया वश्याऽपराजिता | विष्णुक्रान्ता कटुर्मेध्या कृमिव्रणकफाञ्जयेत् ||२७५||

कटभी
श्वेतस्यन्दा श्वेतपुष्पा कटभिर्गिरिकर्णिका | सिताऽपराजिता श्वेता विषघ्नी मे(मो)हनाशिनी ||३०७||
नीलस्यन्दा व्यक्तगन्धा नीलपुष्पा गवादिनी | श्वेतस्यन्दाद्वयं शीतं ग्रहघ्नं दृष्टिकण्ठकृत् |
कुष्ठशूलत्रिदोषामशोफव्रणविषापहम् ||३०८||


मदनपालनिघण्टु - १. अभयादिवर्ग
बलामोटा
बलामोटा जया सूक्ष्मपत्रा ज्ञेयाऽपराजिता | बलामोटा विषश्लेष्मकृच्छ्रनुद्विजयप्रदा ||३१५||

 

राजनिघण्टु - ३. गुडूच्यादिवर्ग
अश्वक्षुरा
अश्वक्षुराऽद्रिकर्णी च कटभी दधिपुष्पिका | गर्दभी सितपुष्पी च श्वेतस्यन्दाऽपराजिता ||८७||
श्वेता भद्रा सुपुष्पी च विषहन्त्री त्रिरेकधा | नागपर्यायकर्णी स्यादश्वाह्वादिक्षुरी स्मृता ||८८||
गिरिकर्णी हिमा तिक्ता पित्तोपद्रवनाशिनी |चक्षुष्या विषदोषघ्नी त्रिदोषशमनी च सा ||८९||

राजनिघण्टु - ३. गुडूच्यादिवर्ग
शङ्खपुष्पी
शङ्खपुष्पी सुपुष्पी च शङ्खाह्वा कम्बुमालिनी | सितपुष्पी कम्बुपुष्पी मेध्या वनविलासिनी ||१३१||
चिरिण्टी शङ्खकुसुमा भूलग्ना शङ्खमालिनी | इत्येषा शङ्खपुष्पी स्यादुक्ता द्वादशनामभिः ||१३२||
शङ्खपुष्पी हिमा तिक्ता मेधाकृत्स्वरकारिणी | ग्रहभूतादिदोषघ्नी वशीकरणसिद्धिदा ||१३३||

राजनिघण्टु - ४. शताह्वादिवर्ग
शेफालिका
शेफालिका तु सुवहा शुक्लाङ्गी शीतमञ्जरी प्रोक्ता |
अपराजिता च विजया वातारिर्भूतकेशी च ||१५५||
शेफालिः कटुतिक्तोष्णा रूक्षा वातक्षयापहा |
स्यादङ्गसन्धिवातघ्नी गुदवातादिदोषनुत् ||१५६||

 

राजनिघण्टु - ५. पर्पटादिवर्ग
विष्णुक्रान्ता
विष्णुक्रान्ता हरिक्रान्ता नीलपुष्पाऽपराजिता | नीलक्रान्ता सतीना च विक्रान्ता छर्दिका च सा |
विष्णुक्रान्ता कटुस्तिक्ता कफवातामयापहा ||८९||

शब्दचन्द्रिका - १. वृक्षादिवर्ग
अपराजिता
आस्फोता गिरिकर्णी स्याद् विष्णुक्रान्ताऽपराजिता ||१६८||
अभया वैष्णवी दुर्गा महापुष्पा महेश्वरी |१६९|

 

सरस्वतीनिघण्टु - ४. लतावर्ग
गिरिकर्णी
आस्फोता गिरिकर्णी च वृषभाक्षी विषापहा ||२०||
नीलपूर्वा श्वेतपूर्वा द्विधास्यादपराजिता |२१|

सोढलनिघण्टु

नामसङ्ग्रह (प्रथम भाग) - ४. करवीरादिवर्ग
अपराजिता
अश्वखुर्यां श्वेतपुष्पी श्वेता च गिरिकर्णिका ||५२४||
कटभी श्वेतनामा च श्वेतस्पन्दाऽपराजिता | विषघ्नी जनिका भण्डा गर्दभी दधिपुष्पिका ||५२५||

गिरिकर्णी
नीलपुष्पा महानीला गिरिकर्णी गवादनी | वल्ली चात्युग्रगन्धा च नीलस्पन्दा गवाक्ष्यपि ||५२६||

Shankhapushpin
Sl.No Raw Material Variant Ratio Quantity Required for 1000g Unit
modal-content
Rasaतिक्त - Tikta - Bitter
कषाय - Kashaya - Astringent
कटु - Katu - Pungent
Gunaसर गुण - Saraguna - Drug action which imparts movement
शीत गुणम् - Sheeta Gunam - Drug property which induces coldness and reduces heat or inflammation
VeeryaShita Virya
VipakaKatu
Prabhavaविष (Visha)
Anupanamमधु - Madhu - Honey
Sl.No. Disease Factor Name of the combination Form of the combination Reference Combination products Procedure
Disease Factors
Type Operator Value Unit Frequency Duration Comment
1

Basic Information

2

Main Complaints

3

History

4

General Examination

5

Systemic Examination

6

Ayurved


Respiratory System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Cardiovascular System

1. Inspection
2. Palpation
4. Auscultation

Gastrointestinal System

1. Inspection
4. Auscultation
5. Per rectal and perianal Examination
6. Endoscopic Findings
7. Colonoscopy Findings
8. MRCP Findings

Central Nervous System

1. Higher Mental function
2. Cranial Nerves
3. Motor System
4. Sensory System

Musculoskeletal System

1. Inspection
3. Special Tests

Integumentary System – Skin and Appendages

1. Inspection
2. Palpation
3. Special Tests

The visual system

Inspection of the eyes
Intra ophthalmic Pressure
Visual acuity
Visual Field
Refractive errors
Ophthalmoscopic examination

The ear

Inspection
Palpation
Otoscopic Examination
Hearing Tests
Vestibular Function Tests
Audiogram

The nose

Inspection
Palpation

The Reproductive System

1. Female Reproductive System
Breast
Inspection
Palpation
External genitalia and vagina and Cervix
Inspection
Palpation
Menstrual History
2. Obstetric Examination
3. Male Reproductive System
Inspection
Palpation

Lab Tests

Imaging studies

Biopsy / FNAC and other histopathological studies

Diagnosis

Disease Scores

Complications

Prognosis

Ashtasthana pareeksha – अष्टस्थान परीक्षा

दशविध परीक्षा – Dashvidha pariksha


Treatments

Results

1. Patient Name -
2. Diagnosis -
Parameters Ayurvedic Part Symptoms Signs Complications Lab tests Imaging Studies Disease Scores Prognosis Action
Before Treatment
After 15 Days

Company

Wholesaler of rock sugar, dry fruits & raw herbs in Udupi, Karnataka.

+91 9964584293
anaamayaherbals@gmail.com

Address

Udupi sweets building,
Opposite to mother of sorrows Church,
K M marga, Udupi,
Karnataka 576101

© Anaamaya Herbals 2026

Glowing
Pay